Tóm tắt

Thay khớp háng toàn phần là một trong những phương pháp phẫu thuật chỉnh hình quan trọng, thay thế toàn bộ khớp háng gồm chỏm, cổ xương đùi và sụn ổ cối ban đầu bằng một khớp háng nhân tạo, giúp khắc phục các bệnh lý khớp háng như thoái hoá khớp háng, hoại tử chỏm xương đùi, gãy cổ xương đùi, … giúp bệnh nhân giảm đau, cải thiện chức năng vận động và chất lượng cuộc sống.

Kết quả phẫu thuật thay khớp háng phụ thuộc vào nhiều yếu tố như: vị trí đặt khớp nhân tạo, chất lượng vật liệu, công nghệ hỗ trợ (sử dụng Carm trong mổ, in 3D, hệ thống định vị bằng máy tính, rô bốt phẫu thuật), các yếu tố bệnh lý và thể trạng bệnh nhân cho đến quá trình phục hồi chức năng sau mổ. Việc tối ưu hóa các yếu tố này sẽ giúp cải thiện kết quả phẫu thuật, kéo dài tuổi thọ khớp nhân tạo và nâng cao chất lượng sống cho bệnh nhân [1], [2].

Trong phẫu thuật thay khớp háng toàn phần, việc định hướng chính xác cấu phần ổ cối có thể giúp giảm nguy cơ trật khớp và hội chứng bắt chẹn (impingement), đồng thời đảm bảo độ ổn định, tối đa hóa tầm vận động và kéo dài tuổi thọ của khớp nhân tạo [3], [1]. Lewinnek và cộng sự đã xác định “vùng an toàn” (safe zone) để đặt cấu phần ổ cối với góc ngả trước từ 5° đến 25° và góc nghiêng từ 30° đến 50° [1]. Khi cấu phần ổ cối được đặt trong vùng an toàn này, tỷ lệ trật khớp giảm đi đáng kể. Mặc dù vùng an toàn này là một mốc tham chiếu đáng tin cậy, nhưng vẫn chưa có một định nghĩa rõ ràng nào dựa trên giải phẫu và sinh cơ học của khớp háng. Vị trí của khung chậu không hoàn toàn cố định và có thể thay đổi do các yếu tố trong quá trình phẫu thuật, chẳng hạn như tư thế bàn mổ, tư thế của bệnh nhân, sử dụng các dụng cụ banh vén,... Dù thực hiện phương pháp doa ổ cối bằng tay (freehand) hay sử dụng bộ hướng dẫn cơ học, nếu bỏ qua các yếu tố này và chỉ dựa vào vùng an toàn có thể dẫn đến đánh giá sai hướng đặt cấu phần ổ cối [1]. Với sự phát triển của công nghệ, in 3D, hệ thống định vị bằng máy tính (computer navigation) và rô bốt phẫu thuật chỉnh hình đã được áp dụng trong phẫu thuật thay khớp háng toàn phần, giúp nâng cao độ chính xác và có xu hướng ít xâm lấn hơn. Tuy nhiên, độ khó kỹ thuật cao và chi phí đắt đỏ khiến những công nghệ này khó được triển khai tại các bệnh viện tuyến cơ sở, đồng thời làm tăng gánh nặng chi phí điều trị cho bệnh nhân [4]. Thay vào đó, phẫu thuật viên trong quá trình phẫu thuật thay khớp háng toàn phần có thể sử dụng những mốc giải phẫu xương và mô mềm khác nhau để đặt cấu phần ổ cối vào vị trí vùng an toàn. Các mốc tham chiếu này bao gồm giải phẫu tự nhiên của ổ cối, vành ổ cối hoặc các điểm mốc cố định trên đó, dây chằng ngang ổ cối, và một số mốc khác [5]. Một số tác giả khuyến cáo rằng dây chằng ngang ổ cối có thể được dùng như một mốc tham chiếu giải phẫu để định hướng cấu phần ổ cối vì có thể đo được tương ứng với mặt phẳng chậu trước [5], [6]. Phương pháp này giúp giảm tỉ lệ trật khớp và đạt được hướng đặt cấu phần ổ cối tối ưu [7]. Do đó, việc nghiên cứu sâu hơn về giải phẫu và hướng của ổ cối cũng như dây chằng ngang ổ cối có ý nghĩa quan trọng.

Tại Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Huế, kỹ thuật thay khớp háng toàn phần có ứng dụng dây chằng ngang ổ cối để định hướng đặt cấu phần ổ cối đã và đang được triển khai. Do đó, chúng tôi tiến hành nghiên cứu: “Đánh giá kết quả thay khớp háng toàn phần có ứng dụng dây chằng ngang ổ cối để định hướng cấu phần ổ cối” với hai mục tiêu:

1. Đánh giá đặc điểm lâm sàng và hình ảnh học của ổ cối và dây chằng ngang ổ cối trên bệnh nhân có chỉ định thay khớp háng toàn phần.

2. Đánh giá kết quả phẫu thuật thay khớp háng toàn phần có ứng dụng dây chằng ngang ổ cối để định hướng cấu phần ổ cối