Tóm tắt

Trong những năm gần đây, nhu cầu sử dụng xe máy điện tại Việt Nam có xu hướng gia tăng đáng kể. Theo số liệu từ Cục Quản lý thị trường – Bộ Công Thương, hiện có khoảng 3 triệu xe máy điện đang lưu hành trên toàn quốc, trong đó khoảng 59% người sử dụng thuộc nhóm đối tượng trẻ tuổi [6]. Đáng chú ý, xe máy điện ngày càng trở thành phương tiện di chuyển phổ biến trong nhóm học sinh trung học phổ thông, nhờ đặc tính tiện lợi, dễ điều khiển và phù hợp với độ tuổi. Tuy nhiên, sự phổ biến nhanh chóng của loại phương tiện này cũng đặt ra nhiều thách thức đối với công tác đảm bảo an toàn giao thông, đặc biệt trong nhóm đối tượng vị thành niên. Theo kết quả nghiên cứu tác giả Dương Đức Mạnh tại Trường Trung học Phổ thông chuyên Lê Hồng Phong, Nam Định, có tới 80% học sinh sử dụng xe máy điện làm phương tiện đi học hàng ngày. Tuy nhiên, tỷ lệ học sinh từng thực hiện các hành vi nguy cơ khi điều khiển xe máy điện được ghi nhận ở mức cao. Các hành vi vi phạm phổ biến bao gồm: đi ngược chiều hoặc sai làn đường (51,6%), dàn hàng ngang khi tham gia giao thông (47,2%), sử dụng điện thoại hoặc thiết bị âm thanh khi đang điều khiển phương tiện (42,4%), chạy quá tốc độ quy định (37,9%) và vượt đèn đỏ (36,6%) [7]. Những hành vi này tiềm ẩn nguy cơ cao dẫn đến tai nạn giao thông, đặc biệt trong nhóm đối tượng học sinh chưa được trang bị đầy đủ kiến thức và kỹ năng lái xe an toàn. Thêm vào đó, nghiên cứu của Đỗ Duy Đỉnh chỉ ra rằng các yếu tố nhân khẩu học, thái độ đối với an toàn giao thông, nhận thức về mức độ nguy hiểm cũng như sự lệch lạc trong cảm nhận đặc quyền của học sinh khi tham gia giao thông đều có ảnh hưởng đáng kể đến hành vi điều khiển xe máy điện nguy hiểm. Ngược lại, sự quan tâm và nêu gương của người thân trong gia đình lại góp phần tích cực trong việc hạn chế những hành vi này [8].

Từ thực trạng trên cho thấy cần thiết phải tiến hành nghiên cứu chuyên sâu về hành vi tham gia giao thông bằng xe máy điện của học sinh trung học phổ thông trên địa bàn Thành phố Huế. Kết quả nghiên cứu là cơ sở đề xuất các giải pháp phù hợp nhằm hỗ trợ cơ quan quản lý, nhà trường và gia đình trong việc tăng cường giáo dục an toàn giao thông, kiểm soát chặt chẽ việc sử dụng xe máy điện, đồng thời góp phần nâng cao nhận thức và đảm bảo an toàn cho nhóm đối tượng dễ bị tổn thương này. Chính những lý do trên, chúng tôi tiến hành nghiên cứu: “Khảo sát một số hành vi nguy cơ khi tham giao thông bằng xe máy điện và các yếu tố liên quan ở học sinh một số trường trung học phổ thông trên địa bàn thành phố Huế”.