Tóm tắt
Suy thận mạn (STM) là tình trạng bệnh lý do nhiều nguyên nhân gây ra, chiếm tỷ lệ lớn trong cộng đồng, ảnh hưởng đến chất lượng đời sống cũng như tinh thần của người bệnh, đồng thời là gánh nặng đối với xã hội. Ghép thận là một phương pháp điều trị bệnh thận mạn giai đoạn cuối hiệu quả và đem lại chất lượng cuộc sống tốt nhất cho bệnh nhân [7]. Hàng năm, trên thế giới có khoảng 70.000 ca ghép thận. Năm 1954, Joseph Murray thực hiện thành công ca ghép thận đầu tiên trên thế giới. Việt Nam bắt đầu thực hiện những ca ghép thận đầu tiên tại Bệnh viện 103-Học viện Quân Ynăm 1992. Năm 2001, Bệnh viện Trung ương Huế cũng đã ghi tên mình trên bản đồ ghép thận [5, 9, 11].
Ở Việt Nam thận ghép chủ yếu được lấy từ người sống hiến thận [13]. Để có được một quả thận ghép có chất lượng,phải đảm bảo yêu cầu: thận nguyên vẹn về hình thể, về cấu trúc mạch máu, niệu quản phải đủ dài. Để bảo đảm cho ghép thì vấn đề rửa và bảo quản thận ghép cũng là một khâu quan trọng ảnh hưởng đến kết quả ghép thận. Rửa thận giúp lấy bỏ hết các cục máu đông, tránh tắc nghẽn trong các mao mạch nhỏ, loại các tế bào có mang tính kháng nguyên. Ngoài ra, rửa thận còn có tác dụng hạ thấp nhiệt độ thận, kéo dài thời gian chịu đựng thiếu máu, cung cấp các chất điện giải để hạn chế quá trình phù và hoại tử tế bào thận. Do vậy rửa thận giúp bảo quản thận và giảm thiểu tình trạng thải ghép. Để đảm bảo cho kết quả rửa thận tốt, vấn đề cơ bản là dịch rửa phải lưu thông tốt. Trên lâm sàng, phẫu thuật viên thường gặp không ít những trường hợp tổn thương động mạch thận ghép do tai biến lúc lấy thận, bất thường giải phẫu, dị dạng, hẹp động mạch thận hay nhiều nhánh động mạch thận (chiếm14,8 -24,2%) khiến rửa thận trở nên khó khăn[3, 8]. Điều này sẽ ảnh hưởng đến kết quả ghép, thậm chí có thể dẫn đến thải ghép [37, 38].
Quy trình ghép thận của Bộ Y Tế [18] đang sử dụng phương pháp rửa thận xuôi dòng, dung dịch rửa được đưa vào thận qua ống thông đặt vào trong động mạch thận. Nếu có nhiều động mạch, mỗi động mạch phải được rửa riêng lẻ, vì các động mạch thận riêng lẻ cung cấp máu cho các phần thận riêng không có kết nối. Phương pháp này có khả năng gây tổn thương cho thận ghép trong các trường hợp động mạch thận nhỏ, thận có nhiều động mạch hoặc có nhánh động mạch phụ cho các cực xuất phát sớm, gần gốc. Tổn thương khi rửa thận xuôi dòng trong các trường hợp này có thể gặp là thủng và bóc tách lòng động mạch gây xơ hẹp, tắc miệng nối, gây huyết khối, tổn thương mất chức năng một vùng thận gây không rửa được vùng thận do động mạch nhỏ cấp máu [14].
Tại Bệnh viện Trung ương Huế, chúng tôi đã thực hiện rửa thận ngược dòng với các trường hợp mạch máu phức tạp từ năm 2018, nghiên cứu hồi cứu ngắn hạn với 17 đơn vị thận với kết quả thời gian rửa thận và thời gian thiếu máu nóng dài hơn so với nhóm rửa thận xuôi dòng, nhưng về mặt kết quả ghép thì tương đương[14].
Trên thực tế trong quá trình lấy thận, chúng tôi gặp một số trường hợp nhiều động mạch thận, co thắt động mạch hoặc tổn thương động mạch trong khi phẫu thuật. Trong những trường hợp này, rửa thận xuôi dòng có thể không phải là giải pháp tốt vì nó có thể dẫn đến tưới máu thận không tốt, kết quả lâm sàng kém sau khi ghép [64, 79] ; Han và cộng sự thậm chí còn cho thấy tính khả thi và hiệu quả của rửa thận ngược dòng trong ghép thận từ thỏ, cừu và lợn [72]. Một số nghiên cứu đã được thực hiện trên thận người hiến chết não với kết quả khả quan[83]. Tuy nghiên chưa có nghiên cứu nào đưa ra hướng dẫn cụ thể về phương pháp rửa thận, các đánh giá đầy đủ thận ghép từ người hiến sống trên các trường hợp thận nhiều mạch máu phức tạp.
Xuất phát từ cơ sở khoa học và các thực tiễn trên, chúng tôi thực hiện đề tài nghiên cứu: “Nghiên cứu kỹ thuật rửa thận ngược dòng trong ghép thận từ người hiến sống và đánh giá kết quả ghép thận” với mục tiêu:
- Khảo sát hình thái vi thể thận được rửa ngược dòng và một số chỉ số liên quan trên thực nghiệm.
- Mô tả đặc điểm giải phẫu thận, mạch máu thận và kết quả rửa thận ngược dòng trong ghép thận từ người hiến sống tại Bệnh viện Trung ương Huế.
- Đánh giá kết quả ghép thận được rửa ngược dòng của người hiến sống tại Bệnh viện Trung ương Huế.
