Tóm tắt

Rối loạn ngôn ngữ phát triển là một vấn đề sức khỏe trẻ em có ảnh hưởng lâu dài đến khả năng học tập, giao tiếp và phát triển xã hội. Trên thế giới và Việt Nam, ước tính có 7% trẻ mẫu giáo mắc rối loạn ngôn ngữ, nhưng khoảng 40% trẻ không được phát hiện sớm. Việc phát hiện sớm và can thiệp kịp thời có vai trò then chốt trong cải thiện kết quả phát triển ngôn ngữ và chất lượng sống của trẻ.

Trong bối cảnh ngành ngôn ngữ trị liệu ở Việt Nam vẫn còn sơ khai, các nhà chuyên môn đã gặp nhiều khó khăn trong thực hành lâm sàng vì chưa có công cụ chính thức và thiếu dữ liệu chuẩn để so sánh trẻ em sử dụng tiếng Việt là ngôn ngữ thứ nhất với các trẻ khác có cùng lứa tuổi và nền tảng ngôn ngữ trong cộng đồng

Công cụ Sàng lọc ngôn ngữ tiếng Việt (VLS) là công cụ sàng lọc rối loạn ngôn ngữ phát triển chính thức, đầu tiên ở Việt Nam (TFA, 2019). Tuy nhiên, VLS chỉ mới bước đầu phát triển dữ liệu chuẩn cho trẻ 3 tuổi điển hình ở Đà Nẵng và trẻ 4 tuổi điển hình ở Huế. Cho đến thời điểm hiện tại chưa có dữ liệu chuẩn của VLS cho trẻ 5 tuổi.

Đề tài “Phát triển dữ liệu chuẩn cho công cụ Sàng lọc ngôn ngữ tiếng Việt (VLS) ở trẻ em năm tuổi tại Thành phố Huế” nhằm xây dựng dữ liệu chuẩn cho trẻ em năm tuổi phát triển điển hình nói tiếng Việt đơn ngữ, sử dụng phương ngữ Trung. Nghiên cứu này sẽ thu thập điểm VLS của khoảng 100 trẻ tại các trường mầm non ở Huế, đánh giá các lĩnh vực Từ vựng, Ngữ pháp và Hiểu (các cấp độ 1–4), đồng thời phân tích chỉ số độ khó và chỉ số phân biệt của 61 mục trong bài kiểm tra.

Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp:

1. Dữ liệu chuẩn: giá trị trung bình, độ lệch chuẩn và bách phân vị cho điểm VLS về Từ vựng, Ngữ pháp và Hiểu (các cấp độ 1–4) 

2. Phân tích nhân tố: chỉ số độ khó và phân biệt của các mục, nhằm đánh giá công bằng và hiệu quả của VLS trong việc phân loại kỹ năng ngôn ngữ của trẻ.

3. Ứng dụng lâm sàng: dữ liệu này sẽ là cơ sở khoa học để các nhà ngôn ngữ trị liệu điều chỉnh công cụ VLS phù hợp về mặt văn hóa và ngôn ngữ, nâng cao hiệu quả sàng lọc và can thiệp sớm tại Huế cũng như các khu vực có phương ngữ tương tự.

Nghiên cứu được triển khai theo thiết kế mô tả cắt ngang có phân tích, tuân thủ các tiêu chuẩn đạo đức nghiên cứu, bao gồm sự đồng thuận từ phụ huynh hoặc người giám hộ hợp pháp. Dữ liệu thu thập sẽ được quản lý, làm sạch và phân tích bằng các phương pháp thống kê phù hợp, đảm bảo tính chính xác, tin cậy và khả năng ứng dụng trong thực hành phục hồi chức năng ngôn ngữ trẻ em.