Tóm tắt
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
- Tầm quan trọng của nghiên cứu
Dụng cụ y tế là thành phần không thể thiếu trong hoạt động khám bệnh, chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe người bệnh. Tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, nhiều dụng cụ y tế được tái sử dụng sau khi xử lý đúng quy trình nhằm đảm bảo hiệu quả chuyên môn và tiết kiệm chi phí (Bộ Y tế, 2012; Bộ Y tế, 2017). Quá trình tái sử dụng dụng cụ y tế nếu không tuân thủ nghiêm ngặt các bước từ làm sạch, khử khuẩn đến tiệt khuẩn có thể gây nhiễm khuẩn liên quan đến chăm sóc y tế, ảnh hưởng đến chất lượng điều trị và an toàn người bệnh (Bộ Y tế, 2012; WHO, 2016).
Điều dưỡng, hộ sinh là lực lượng trực tiếp tham gia vào quá trình xử lý dụng cụ y tế. Tại khoa lâm sàng – nơi phát sinh dụng cụ, điều dưỡng, hộ sinh có trách nhiệm thực hiện khử nhiễm ban đầu nhằm đảm bảo an toàn cho nhân viên y tế và trong quá trình vận chuyển dụng cụ đến khoa kiểm soát nhiễm khuẩn để tiếp tục xử lý (Bộ Y tế, 2012; Bộ Y tế, 2017). Vì vậy, điều dưỡng, hộ sinh cần có đủ năng lực chuyên môn để thực hiện đúng quy trình khử nhiễm dụng cụ y tế, góp phần phòng ngừa sự xuất hiện và lây lan các bệnh nhiễm khuẩn, đảm bảo an toàn cho người bệnh trong suốt thời gian nằm viện (Bộ Y tế, 2017).
Tại Việt Nam, đã có một số nghiên cứu được thực hiện nhằm đánh giá thực trạng kiến thức về khử khuẩn, tiệt khuẩn dụng cụ y tế của nhân viên y tế. Nghiên cứu của Nguyễn Thị Xuyến và cộng sự (2020–2021) tại Bệnh viện Tuệ Tĩnh cho thấy, điểm trung bình kiến thức cơ bản chung về khử khuẩn, tiệt khuẩn dụng cụ y tế của nhân viên y tế tăng từ 13,58±7,12 trước can thiệp lên 22,99±5,77 sau can thiệp, sự khác biệt có ý nghĩa thống kê với p < 0,001. Đồng thời, tỷ lệ nhân viên y tế có kiến thức đạt yêu cầu tăng từ 42,9% lên 71,3% sau can thiệp (p < 0,001) (Nguyễn Thị Xuyến và cs., 2021).
Năm 2024, Hà Thị Hương Bưởi và cộng sự thực hiện nghiên cứu tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Thái Bình cho thấy, kiến thức về khử nhiễm dụng cụ kim loại của điều dưỡng còn hạn chế, với 55,3% điều dưỡng có kiến thức không đạt. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng những điều dưỡng có trình độ chuyên môn cao và đã từng được đào tạo, tập huấn về khử nhiễm dụng cụ kim loại có kiến thức tốt hơn so với nhóm chưa được đào tạo; sự khác biệt có ý nghĩa thống kê với p < 0,05 (Hà Thị Hương Bưởi và cs., 2024).
Trên thế giới, nhiều nghiên cứu cũng đã được thực hiện về kiến thức khử khuẩn, tiệt khuẩn của nhân viên y tế. Nghiên cứu của Panta và cộng sự (2022) tại Nepal cho thấy khoảng 70% nhân viên y tế có kiến thức phù hợp về các khía cạnh khác nhau của khử khuẩn, tiệt khuẩn và tái sử dụng thiết bị y tế. Tương tự, nghiên cứu của Alatawi và cộng sự (2022) tại một bệnh viện ở Ả Rập Xê Út trên 219 nhân viên y tế cho thấy phần lớn nhân viên có kiến thức đầy đủ về quy trình khử khuẩn và tái sử dụng dụng cụ y tế. Tuy nhiên, nghiên cứu cũng nhấn mạnh rằng một số nội dung như kỹ thuật tiệt khuẩn, quy trình bảo quản dụng cụ đã tiệt khuẩn, khử nhiễm prion và tuân thủ các biện pháp phòng ngừa chuẩn vẫn cần được đào tạo và cập nhật định kỳ hằng năm (Panta et al., 2022; Alatawi et al., 2022).
Bệnh viện Trường Đại học Y - Dược Huế là bệnh viện hạng I, cấp chuyên môn kỹ thuật chuyên sâu, có đầy đủ các chuyên khoa lâm sàng và cận lâm sàng, thực hiện nhiều kỹ thuật cao cùng trang thiết bị hiện đại, đáp ứng tất cả nhu cầu khám chữa bệnh của người bệnh. Năm 2023, chúng tôi đã thực hiện nghiên cứu “Thực trạng kiến thức về phòng ngừa chuẩn của điều dưỡng, hộ sinh, kỹ thuật viên và các yếu tố liên quan tại Bệnh viện Trường Đại học Y - Dược Huế”. Kết quả cho thấy, tỉ lệ điều dưỡng, hộ sinh, kỹ thuật viên đạt yêu cầu về kiến thức xử lý dụng cụ là 26,5% (Nguyễn Viết Tứ và cộng sự, 2023). Đây là một tỉ lệ khá thấp. Do vậy cần phải có một nghiên cứu sâu hơn về để tìm hiểu thực trạng kiến thức khử khuẩn, tiệt khuẩn của điều dưỡng, hộ sinh, kỹ thuật viên và đưa ra các biện pháp can thiệp để cải thiện thực trạng này.
- Mục tiêu nghiên cứu
Tìm hiểu thực trạng kiến thức khử khuẩn tiệt khuẩn của điều dưỡng, hộ sinh tại Bệnh viện Trường Đại học Y-Dược Huế trước và sau can thiệp.
Câu hỏi nghiên cứu: Kiến thức khử khuẩn tiệt khuẩn của điều dưỡng, hộ sinh tại Bệnh viện Trường Đại học Y-Dược Huế trước và sau can thiệp thay đổi như thế nào?
II. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
2.1. Thiết kế nghiên cứu
Nghiên cứu can thiệp theo thiết kế không có nhóm đối chứng, đánh giá trước và sau can thiệp Tìm hiểu thực trạng kiến thức khử khuẩn tiệt khuẩn của điều dưỡng, hộ sinh tại Bệnh viện Trường Đại học Y-Dược Huế trước và sau can thiệp, thông qua thu thập số liệu bằng phiếu điều tra.
2.2. Đối tượng nghiên cứu và lấy mẫu
Đối tượng nghiên cứu là điều dưỡng, hộ sinh. Tiêu chí chọn mẫu bao gồm: Toàn bộ điều dưỡng, hộ sinh các Khoa/Đơn vị/Trung tâm thuộc Khối Lâm sàng tại Bệnh viện Trường Đại học Y-Dược Huế có mặt tại thời điểm nghiên cứu; không có vấn đề về sức khỏe tâm thần; có khả năng giao tiếp bằng tiếng Việt; hiểu rõ mục tiêu nghiên cứu và đồng ý tham gia. Cỡ mẫu dự kiến là 220-235 điều dưỡng, hộ sinh. Người tham gia sẽ được cung cấp bộ thông tin nghiên cứu bao gồm: thư mời tham gia, tờ thông tin dành cho người tham gia (nêu rõ mục tiêu nghiên cứu) và phiếu đồng thuận tham gia nghiên cứu.
Nghiên cứu này được tiến hành tại Khoa/Đơn vị/Trung tâm thuộc Khối Lâm sàng tại Bệnh viện Trường Đại học Y-Dược Huế. Trước khi thu thập dữ liệu, tất cả người tham gia đều được lấy ý kiến đồng thuận. Các điều dưỡng, hộ sinh được thông báo bằng cả hình thức văn bản và lời nói rằng việc tham gia hoàn toàn tự nguyện, không ảnh hưởng đến kết quả học tập, và các phản hồi sẽ được phân tích trong điều kiện bảo mật. Nguyên tắc ẩn danh được áp dụng trong toàn bộ quá trình ghi chép, phân tích và trình bày dữ liệu nhằm đảm bảo tính bảo mật cho mọi người tham gia.
2.3. Công cụ nghiên cứu
Để thu thập dữ liệu, một bảng câu hỏi mở, câu hỏi trắc nghiệm được xây dựng nhằm mục đích Tìm hiểu thực trạng kiến thức khử khuẩn tiệt khuẩn của điều dưỡng, hộ sinh tại bệnh viện
Bộ câu hỏi được đánh giá về giá trị nội dụng và độ tin cậy như sau:
- Đánh giá giá trị về nội dung: Bộ câu hỏi được kiểm chứng bởi các chuyên gia bao gồm: 02 Bác sĩ đang công tác tại khoa Kiểm soát nhiễm khuẩn, 01 Trưởng phòng Điều dưỡng, 02 giảng viên điều dưỡng giảng dạy học phần Kiểm soát nhiễm khuẩn để đánh giá, đề xuất chỉnh sửa bộ công cụ nghiên cứu. Nghiên cứu viên tổng hợp các ý kiến của các chuyên gia và chỉnh sửa để có bản cuối cùng của bộ câu hỏi nghiên cứu.
- Đánh giá độ tin cậy: Sau khi hoàn thiện phiếu điều tra, chúng tôi tiến hành điều tra thử với cỡ mẫu 30 điều dưỡng, hộ sinh để đánh giá độ tin cậy của bộ câu hỏi nghiên cứu.
Trong suốt quá trình phân tích, các diễn giải được chia sẻ và thảo luận thường xuyên với toàn bộ nhóm nghiên cứu. Nghiên cứu viên khuyến khích tất cả người tham gia nghiên cứu điền phiếu khảo sát một cách trung thực, độc lập, không sử dụng tài liệu.
2.4. Phương pháp thu thập dữ liệu
Sau khi đề cương nghiên cứu được Hội đồng Đạo đức Nghiên cứu Khoa học phê duyệt, đối tượng nghiên cứu được tuyển chọn bằng phương pháp chọn mẫu toàn bộ điều dưỡng, hộ sinh các Khoa/Đơn vị/Trung tâm thuộc Khối Lâm sàng tại Bệnh viện Trường Đại học Y-Dược Huế có mặt tại thời điểm nghiên cứu. Nghiên cứu viên sẽ liên hệ với các Khoa/Đơn vị/Trung tâm thuộc Khối Lâm sàng tại Bệnh viện Trường Đại học Y-Dược Huế để cung cấp thông tin về thời gian nghiên cứu, thời gian phỏng vấn, mục tiêu nghiên cứu, hướng dẫn tham gia và phiếu đồng thuận. Sau khi có sự đồng thuận tham gia và sắp xếp lịch phỏng vấn, nghiên cứu viên sẽ tiến hành thu thập dữ liệu bằng phiếu phát vấn theo từng Khoa/Đơn vị/Trung tâm thuộc khối lâm sàng, kéo dài khoảng 30 phút – 40 phút. Việc thu thập dữ liệu sẽ do nghiên cứu viên và các điều tra viên có kinh nghiệm về nghiên cứu khoa học, được tập huấn các nội dung liên quan đến nghiên cứu, các thu thập số liệu…
Việc tham gia hoàn toàn tự nguyện, người tham gia có thể từ chối bất kỳ lúc nào. Tất cả thông tin cá nhân và nội dung trao đổi sẽ được bảo mật tuyệt đối và chỉ phục vụ cho mục đích nghiên cứu. Ngôn ngữ được sử dụng trong nghiên cứu là tiếng Việt. Người điều phối đã thông tin cho người tham gia về mục tiêu nghiên cứu và tiến hành phát vấn về thông tin chung, kiến thức khử khuẩn tiệt khuẩn của điều dưỡng, hộ sinh. Tất cả các phiếu phát vấn đều được lưu trữ nhằm kiểm tra thông tin khi cần đối chứng.
2.5. Phân tích dữ liệu
Thực hiện xử lý số liệu bằng các phương pháp thống kê để tìm hiểu thực trạng kiến thức khử khuẩn tiệt khuẩn của đối tượng nghiên cứu trước can thiệp và hiệu quả can thiệp cải thiện kiến thức khử khuẩn tiệt khuẩn của điều dưỡng, hộ sinh tại bệnh viện Trường Đại học Y – Dược Huế
2.6. Các vấn đề đạo đức
Nghiên cứu viên tuân thủ đầy đủ các nguyên tắc đạo đức trong nghiên cứu có đối tượng là con người. Do đó, sự chấp thuận từ Hội đồng Đạo đức trong nghiên cứu từ Trường Đại học Y-Dược, Đại học Huế sẽ được xin phép trước khi tiến hành thu thập dữ liệu. Nghiên cứu viên sẽ giới thiệu và giải thích mục tiêu nghiên cứu, tính bảo mật thông tin, lợi ích, phương pháp tiến hành và quyền lợi của người tham gia. Phiếu đồng thuận sẽ được sử dụng để đảm bảo rằng tất cả đối tượng đều tự nguyện tham gia.
Nghiên cứu viên cũng sẽ giải thích rõ ràng cho người tham gia về mục tiêu của nghiên cứu, việc bảo mật thông tin, không phát sinh chi phí khi tham gia, và quyền được rút lui khỏi nghiên cứu bất kỳ lúc nào nếu họ mong muốn. Tất cả thông tin sẽ được hủy hoàn toàn sau khi công bố kết quả nghiên cứu.
