Tóm tắt

Viêm gan B (VGB) là một bệnh lý truyền nhiễm phổ biến trên toàn cầu. Theo thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) năm 2021 có khoảng 254 triệu người mắc VGB mạn và 1,2 triệu ca nhiễm mới mỗi năm. Việt Nam là một quốc gia có tỉ lệ lưu hành virus viêm gan B (HBV) cao với khoảng 10% dân số. Trong VGB mạn, tình trạng viêm kéo dài và hoạt hoá liên tục các tế bào sao thúc đẩy lắng đọng quá mức collagen và các thành phần chất nền ngoại bào dẫn đến tiến triển xơ hoá gan. Khi mức độ xơ hoá tăng dần, các tiểu thuỳ gan bị biến dạng và cuối cùng chuyển sang giai đoạn xơ gan với các nốt tân tạo và dải xơ dày đặc. Năm 2022, trên thế giới ghi nhận 1,1 triệu trường hợp tử vong và tại Việt Nam là gần 30000 ca, hầu hết đến từ nguyên nhân xơ gan. Tỉ lệ sống trong 5 năm ở bệnh nhân VGB có xơ gan mất bù chỉ từ 14 – 35%. Vì vậy việc phát hiện sớm tình trạng xơ gan giúp điều trị kịp thời có vai trò quan trọng trong việc cải thiện tiên lượng ở bệnh nhân viêm gan B.

Hiện nay, sinh thiết gan vẫn được xem là tiêu chuẩn vàng để đánh giá xơ hóa, tuy nhiên đây là kỹ thuật xâm lấn, khó áp dụng thường quy trên lâm sàng. Các phương pháp thay thế khác như FibroScan có chi phí rất cao, trong khi các chỉ số huyết thanh không xâm lấn như APRI và FIB-4 tuy đơn giản và dễ áp dụng, nhưng độ nhạy và độ đặc hiệu còn hạn chế, đặc biệt ở giai đoạn xơ hóa nhẹ hoặc trung bình, nên chưa thể thay thế hoàn toàn các phương pháp đánh giá trực tiếp.

Ceruloplasmin làm một glycoprotein chứa đồng được tổng hợp chủ yếu ở gan, có vai trò vận chuyển đồng và chuyển hoá sắt. Đồng thời, nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng ceruloplasmin còn có vai trò chống oxy hoá mạnh bằng cách ức chế quá trình peroxy hoá lipid. Ở bệnh nhân VGB mạn, stress oxy hoá đóng vai trò quan trọng trong cơ chế tổn thương tế bào gan và thúc đẩy tiến triển xơ gan. Do đó, sự thay đổi nồng độ ceruloplasmin huyết thanh có thể phản ánh phần nào mức độ tổn thương và tiến triển xơ gan, gợi mở tiềm năng sử dụng chỉ dấu này như một chất chỉ điểm sinh học không xâm lấn, chi phí thấp giúp đánh giá và theo dõi tiến trình xơ gan ở bệnh nhân VGB mạn. Vì những lý do trên, chúng tôi thực hiện đề tài “Nghiên cứu mối liên quan giữa nồng độ ceruloplasmin với mức độ xơ hoá gan trên Fibroscan” với 2 mục tiêu:

1. Xác định nồng độ ceruloplasmin huyết thanh và một số chỉ số đánh giá chức năng gan ở bệnh nhân viêm gan B mạn.

2. Đánh giá mối liên quan giữa nồng độ ceruloplasmin huyết thanh với mức độ xơ hoá gan trên fibroscan