Tóm tắt

Trẻ ngày nay tiếp cận nhiều phương tiện kỹ thuật số như tivi, điện thoại và máy tính bảng (Supanitayanon và cộng sự, 2020), và việc tiếp xúc sớm, thường xuyên có thể ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe và hành vi (Anderson & Subrahmanyam, 2017; Elhai và cộng sự, 2021). Do đó, các hướng dẫn của AAP và WHO khuyến cáo giới hạn thời gian sử dụng màn hình, đồng thời nhấn mạnh vai trò của cha mẹ trong việc chọn nội dung và tương tác với trẻ (AAP, 2016; WHO, 2019). Đại dịch COVID-19 làm tăng đáng kể thời gian sử dụng màn hình, đặc biệt ở học sinh và thanh thiếu niên, và việc dùng mạng xã hội cũng liên quan đến nhiều tác động tiêu cực đến sức khỏe thể chất và tinh thần (Hmidan và cộng sự, 2023; Jacobsen & Jacobsen, 2020; Koster & Lipps, 2024; AACAP, 2024). Mặc dù tiếp xúc quá mức với màn hình có thể gây ra các vấn đề về sức khỏe, phát triển nhận thức – ngôn ngữ – xã hội và cảm xúc ở trẻ (Domingues-Montanari, 2017; Koster & Lipps, 2024), việc sử dụng thiết bị trong bệnh viện có thể giảm lo âu, xoa dịu cơn đau, giúp trẻ cảm thấy thoải mái, giảm cô đơn và duy trì kết nối xã hội (Arora và cộng sự, 2016; Sposito và cộng sự, 2018; Boer và cộng sự, 2020).

Trong môi trường bệnh viện, việc sử dụng thiết bị màn hình ở trẻ em rất phổ biến, với tỷ lệ dao động từ 21–80% và cao hơn ở trẻ mắc bệnh mãn tính hoặc phải cách ly (Arora và cộng sự, 2016; Bordeaux, 1986; Guttentag & Albritton, 1981). Trẻ nằm viện không chỉ tiếp cận tivi mà còn sử dụng các thiết bị di động cá nhân, máy tính và máy chơi game cầm tay, với tỷ lệ sử dụng thiết bị di động cá nhân lên đến 70–95% ở một số nghiên cứu (Arora và cộng sự, 2016; Detnakarintra và cộng sự, 2020; Al-Momani và cộng sự, 2022; Hmidan và cộng sự, 2023). Sự hạn chế vận động do ống dẫn lưu, kim tiêm, catheter hoặc yêu cầu cách ly khiến trẻ dành nhiều thời gian hơn trước màn hình; một nghiên cứu ghi nhận trẻ từ 4 tháng đến 18 tuổi sử dụng thiết bị màn hình tới 80,3% thời gian thức khi nằm viện, và các nghiên cứu gần đây cho thấy trẻ sử dụng trung bình 4–6 giờ/ngày trong bệnh viện (Arora và cộng sự, 2016; Detnakarintra và cộng sự, 2020; Jacobsen & Jacobsen, 2020; Al-Momani và cộng sự, 2022; Hmidan và cộng sự, 2023).

Thiết bị màn hình đã được sử dụng thành công để làm trẻ phân tâm khỏi cơn đau trong các thủ thuật y tế. Ngược lại, việc sử dụng phương tiện màn hình nhiều trong bệnh viện có thể khiến trẻ nằm viện có nguy cơ gặp các kết quả bất lợi, đặc biệt là những trẻ phải nằm viện lâu dài. Việc sử dụng phương tiện màn hình nhiều trong thời gian nằm viện có thể tiếp tục sang thời gian trẻ không nằm viện. Các đặc điểm của việc sử dụng thiết bị màn hình, bao gồm thời lượng và mức độ tương tác giữa cha mẹ và trẻ trong khi xem, có thể khác nhau theo văn hóa và điều kiện kinh tế – xã hội giữa các quốc gia phát triển và đang phát triển (Detnakarintra và cộng sự, 2020). Những khác biệt này cũng có thể được quan sát trong môi trường bệnh viện.

Mặc dù việc sử dụng thiết bị màn hình ngày càng phổ biến, nghiên cứu về mô hình sử dụng và các yếu tố ảnh hưởng ở trẻ đang điều trị nội trú vẫn còn hạn chế. Một số nghiên cứu quốc tế cho thấy trẻ nhập viện có thời gian sử dụng màn hình cao và chịu ảnh hưởng bởi các yếu tố gia đình như mức độ giám sát và hành vi kỷ luật (Chaiseksamphan & Chonchaiya, 2022), cũng như tình trạng sử dụng màn hình vào ban đêm trong bệnh viện (Somani & Wiseman, 2021). Tuy nhiên, các nghiên cứu này chủ yếu thực hiện tại một số nước phát triển và chưa xem xét đầy đủ các yếu tố gia đình – hành vi.

Tại Việt Nam, các nghiên cứu chủ yếu tập trung vào việc trẻ sử dụng màn hình trong sinh hoạt hằng ngày, như trong bữa ăn hoặc thời gian xem màn hình ở trẻ nhỏ (Trần Ngọc Ánh và cộng sự, 2022), chưa có nghiên cứu nào mô tả cụ thể thực trạng sử dụng thiết bị màn hình ở trẻ nhập viện và các yếu tố gia đình – hành vi liên quan. Đây là khoảng trống quan trọng cần được làm rõ để hỗ trợ xây dựng hướng dẫn sử dụng thiết bị màn hình phù hợp trong chăm sóc trẻ nội trú.

Mục tiêu nghiên cứu:

- Đánh giá thực trạng sử dụng thiết bị màn hình ở trẻ em nhập viện

- Xác định mối liên quan giữa các yếu tố gia đình - hành vi đối với thực trạng sử dụng thiết bị màn hình ở trẻ em nhập viện