Tóm tắt

1. Tính cấp thiết của đề tài
Nhiễm khuẩn liên quan đến chăm sóc y tế (Healthcare-Associated Infections – HAI) tiếp tục là một thách thức nghiêm trọng đối với hệ thống y tế, góp phần làm gia tăng tỷ lệ mắc bệnh, chi phí điều trị và nguy cơ tử vong. Phòng ngừa chuẩn (Standard Precautions – SP) được xem là chiến lược trọng tâm nhằm bảo vệ cả người bệnh và nhân viên y tế khỏi nguy cơ lây nhiễm (WHO, 2021). Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng kiến thức và thái độ của sinh viên điều dưỡng đối với SP vẫn còn hạn chế và không đồng nhất, đặc biệt trong các lĩnh vực vệ sinh tay, sử dụng phương tiện phòng hộ cá nhân và xử lý dụng cụ y tế (Assefa et al., 2022; Labrague et al., 2018).
Sinh viên điều dưỡng là lực lượng cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe trong tương lai và thường xuyên tiếp cận môi trường lâm sàng ngay từ những năm học đầu tiên. Sự thiếu hụt kiến thức hoặc thái độ không phù hợp đối với SP có thể làm tăng nguy cơ phơi nhiễm nghề nghiệp và có thể trở thành nguồn lây nhiễm trong quá trình chăm sóc bệnh nhân (Tomas et al., 2015). Do đó, nâng cao kiến thức và tuân thủ phòng ngừa chuẩn ở sinh viên điều dưỡng có ý nghĩa quan trọng trong việc giảm thiểu nguy cơ HAI, đồng thời góp phần đảm bảo an toàn cho sinh viên trong quá trình thực hành lâm sàng và nâng cao chất lượng thực hành lâm sàng nói chung.
Do đó, việc triển khai nghiên cứu “Đánh giá hiệu quả can thiệp nâng cao kiến thức về phòng ngừa chuẩn ở sinh viên Điều dưỡng Trường Đại học Y Dược Huế” là hết sức cần thiết. Nghiên cứu không chỉ góp phần củng cố nền tảng kiến thức và thực hành an toàn cho sinh viên trong môi trường lâm sàng mà còn đóng vai trò quan trọng trong tăng cường an toàn người bệnh, giảm thiểu nguy cơ phơi nhiễm nghề nghiệp và thúc đẩy hình thành văn hóa an toàn bền vững trong các cơ sở y tế.

Mục tiêu nghiên cứu
- Mô tả kiến thức về phòng ngừa chuẩn của sinh viên điều dưỡng trường Đại học Y-Dược, Đại học Huế.
- Xác định một số yếu tố ảnh hưởng đến thực trạng kiến thức về phòng ngừa chuẩn của sinh viên điều dưỡng trường Đại học Y-Dược, Đại học Huế.
- Đánh giá hiệu quả can thiệp nâng cao kiến thức về phòng ngừa chuẩn trên sinh viên điều dưỡng năm thứ 3 tại trường Đại học Y-Dược, Đại học Huế.

2. Tổng quan tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước
Tại Việt Nam, các nghiên cứu gần đây chủ yếu tập trung đánh giá kiến thức, thái độ và thực hành về phòng ngừa chuẩn (SP) của sinh viên điều dưỡng và nhân viên y tế. Kết quả cho thấy mặc dù sinh viên đã có nhận thức nhất định về SP, mức độ hiểu biết vẫn chưa toàn diện, đặc biệt ở các nội dung liên quan đến xử lý chất thải y tế, sử dụng phương tiện phòng hộ cá nhân theo đúng quy trình và phòng ngừa phơi nhiễm với máu và dịch cơ thể. Một số nghiên cứu cũng ghi nhận tỷ lệ tuân thủ vệ sinh tay và SP chỉ đạt mức trung bình, chịu tác động đáng kể bởi điều kiện thực hành lâm sàng và mức độ được hướng dẫn trực tiếp từ giảng viên hoặc điều dưỡng lâm sàng (Lê, 2024; Mai et al., 2023).
Các can thiệp đào tạo như giáo dục theo ca bệnh, mô phỏng hoặc bài giảng tương tác đã cho thấy hiệu quả đáng kể trong việc cải thiện kiến thức và thái độ của sinh viên đối với phòng ngừa chuẩn (SP). Tuy nhiên, phần lớn các nghiên cứu này chỉ triển khai ở quy mô nhỏ và thời gian can thiệp ngắn, chưa đánh giá được mức độ duy trì kiến thức và thái độ theo thời gian. Thực trạng này cho thấy nhu cầu cấp thiết xây dựng các chương trình đào tạo SP bài bản, có tính hệ thống và được tích hợp chặt chẽ vào hoạt động thực hành lâm sàng cũng như mô phỏng kỹ năng. Trên phạm vi quốc tế, kiến thức và thái độ về SP của sinh viên điều dưỡng thể hiện sự không đồng nhất đáng kể giữa các quốc gia. Nhiều nghiên cứu ghi nhận sinh viên thường đạt mức kiến thức từ trung bình đến khá, nhưng thái độ và mức độ tuân thủ thực hành SP vẫn còn hạn chế, đặc biệt trong các nội dung vệ sinh tay, sử dụng phương tiện phòng hộ cá nhân (PPE) và xử lý vật sắc nhọn. Nghiên cứu của Mohammedi và cộng sự (2023) nhấn mạnh khoảng cách đáng kể giữa kiến thức và hành vi tuân thủ, đồng thời khẳng định nhu cầu đổi mới chiến lược đào tạo kiểm soát nhiễm khuẩn thông qua phương pháp giáo dục đa phương thức. Các nghiên cứu tại Ethiopia, Brazil và Jordan cũng ghi nhận tỷ lệ tuân thủ SP thấp, bị chi phối bởi nhiều yếu tố như khối lượng công việc, hạn chế về trang thiết bị, mức độ giám sát lâm sàng và kinh nghiệm đào tạo trước đó (Ayele et al., 2022; Lopes et al., 2023). Những bằng chứng này cho thấy việc tăng cường năng lực về SP cho sinh viên điều dưỡng là yêu cầu trọng yếu nhằm nâng cao an toàn người bệnh và chất lượng thực hành lâm sàng. Nhiều thử nghiệm can thiệp cho thấy các chương trình giáo dục, mô phỏng và đào tạo dựa trên tình huống giúp cải thiện đáng kể kiến thức và thái độ tuân thủ SP của sinh viên điều dưỡng. Tuy nhiên, các nghiên cứu cũng nhấn mạnh sự thiếu hụt bằng chứng dài hạn và nhu cầu thiết kế các nghiên cứu đối chứng có nhóm so sánh nhằm đánh giá tính bền vững của các can thiệp (Giordano et al., 2025). Mặc dù có nhiều nghiên cứu trong và ngoài nước, nhưng khoảng cách giữa kiến thức – thái độ – thực hành SP ở sinh viên điều dưỡng vẫn chưa được giải quyết triệt để. Các nghiên cứu hiện nay còn thiếu thiết kế theo dõi dài hạn, thiếu nhóm đối chứng và chưa phân tích sâu các rào cản thực hành. Ngoài ra, nghiên cứu so sánh giữa các cơ sở đào tạo hoặc các giai đoạn học tập còn hạn chế.