Tóm tắt
Phẫu thuật tim hở dưới sự hỗ trợ của tuần hoàn ngoài cơ thể đã trở thành phương pháp điều trị nền tảng và không thể thay thế đối với các bệnh lý tim mạch phức tạp. Tuy nhiên, đây là một can thiệp xâm lấn lớn và gây ra những rối loạn sinh lý nặng nề cho bệnh nhân.
Hiện nay, việc phát hiện sớm và đánh giá chính xác mức độ tổn thương cơ tim sau phẫu thuật trên lâm sàng đang gặp nhiều thách thức. Mặc dù kỹ thuật phẫu thuật và hồi sức đã có nhiều tiến bộ, tỷ lệ biến chứng sau mổ vẫn còn đáng lo ngại. Những biến chứng nguy hiểm này liên quan trực tiếp đến tổn thương hoại tử tế bào cơ tim và sự suy giảm chức năng co bóp tâm thất. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về một công cụ tiên lượng nhạy bén để phát hiện sớm. Trong thực hành lâm sàng, việc đánh giá tổn thương cơ tim và chức năng tim sau phẫu thuật thường dựa vào các dấu ấn sinh học. Chính vì vậy, việc định lượng sự thay đổi của hs-Troponin T - dấu ấn đặc hiệu cho tổn thương cơ tim và NT-ProBNP - chỉ điểm độ căng thành tâm thất và suy tim là cực kỳ cần thiết để đánh giá rủi ro, can thiệp kịp thời và cải thiện tỷ lệ tử vong sau phẫu thuật.
Troponin tim được xem là tiêu chuẩn vàng để xác định tổn thương tế bào cơ tim. Đặc biệt, sự ra đời của xét nghiệm hs-Troponin T được ứng dụng trong phát hiện những tổn thương tế bào vi thể mà các thế hệ xét nghiệm trước đây bỏ sót. Nghiên cứu thuần tập VISION đã chỉ ra mối liên quan chặt chẽ giữa nồng độ hs-Troponin T sau mổ với các biến cố tim mạch và tử vong trong 30 ngày đầu (95% Cl). Tuy nhiên, hs-Troponin T chủ yếu phản ánh tình trạng hoại tử tế bào, chưa phản ánh đầy đủ tình trạng quá tải thể tích hay sức căng thành tim.
Bên cạnh hs-Troponin T, việc kết hợp định lượng NT-ProBNP giúp bổ sung thông tin và đánh giá toàn diện hơn chức năng cơ tim. NT-ProBNP được tiết ra khi thành tâm thất bị căng giãn, có giá trị cao trong chẩn đoán suy tim và tiên lượng các biến cố huyết động. Khác với BNP, NT-ProBNP có thời gian bán hủy dài hơn và độ ổn định cao hơn giúp phản ánh chính xác gánh nặng huyết động tích lũy trong cuộc mổ. Bên cạnh đó, NT-ProBNP còn có giá trị tiên đoán độc lập về thời gian nằm hồi sức, thời gian thở máy và tiên lượng tử vong. Như vậy, việc theo dõi đồng thời biến thiên nồng độ hs-Troponin T và NT-ProBNP đóng vai trò quan trọng trong tiên lượng kết quả điều trị và tỷ lệ tử vong.
Tuy nhiên, tại Việt Nam hiện nay chưa có nhiều công trình nghiên cứu hệ thống về sự biến đổi động học đồng thời của cả hs-Troponin T và NT-ProBNP trên bệnh nhân trưởng thành phẫu thuật tim hở. Vì những lý do trên, chúng tôi thực hiện đề tài “Nghiên cứu sự biến đổi nồng độ hs-Troponin T, NT-ProBNP và mối liên quan với kết cục sớm trước sau phẫu thuật tim hở” với hai mục tiêu:
- Mô tả đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và sự biến đổi nồng độ hs-Troponin T, NT-ProBNP trên bệnh nhân phẫu thuật tim hở.
- Đánh giá mối liên quan giữa sự biến đổi nồng độ hs-Troponin T, NT-ProBNP với kết quả điều trị (thời gian thở máy, thời gian nằm hồi sức, sử dụng thuốc vận mạch) và biến cố sớm sau phẫu thuật.
