Tóm tắt
ĐẶT VẤN ĐỀ
Tổn thương do vật sắc nhọn là tai nạn nghề nghiệp phổ biến và nguy hiểm nhất đối với nhân viên y tế, đặc biệt là nhóm điều dưỡng và nữ hộ sinh, do nguy cơ lây nhiễm các bệnh truyền qua đường máu như HIV, HBV và HCV. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, mỗi năm có hàng chục ngàn ca nhiễm bệnh mới phát sinh từ các vết thương này, với tỷ lệ lây truyền sau phơi nhiễm có thể lên tới 40% đối với HBV. Mặc dù hậu quả rất nghiêm trọng—từ viêm gan mạn tính đến tử vong—tỷ lệ phơi nhiễm toàn cầu vẫn duy trì ở mức cao (36,4%), và đáng báo động là có tới gần 60% trường hợp không được báo cáo. Tại Việt Nam, tình trạng này cũng rất phổ biến với tỷ lệ phơi nhiễm tại một số bệnh viện dao động từ 14,1% đến 47%, trong khi tỷ lệ báo cáo sự cố tại tuyến cơ sở có nơi chỉ đạt 11,7%. Thực tế cho thấy phần lớn các vụ tai nạn hoàn toàn có thể phòng tránh nếu nhân viên y tế có nhận thức đúng và thực hành an toàn; tuy nhiên, nhiều người vẫn còn lúng túng trong xử trí hoặc chưa đánh giá đúng mức độ nguy hiểm của vấn đề. Xuất phát từ thực trạng chưa có nghiên cứu hệ thống nào tại Bệnh viện Trung ương Huế về mảng này, nghiên cứu được thực hiện nhằm mục tiêu mô tả nhận thức, thái độ, thực hành của điều dưỡng và nữ hộ sinh về phòng, xử trí phơi nhiễm vật sắc nhọn năm 2026. Đồng thời, nghiên cứu sẽ xác định các yếu tố ảnh hưởng và tìm mối liên quan giữa ba khía cạnh trên, từ đó cung cấp cơ sở khoa học giúp xây dựng các giải pháp can thiệp, đào tạo phù hợp nhằm bảo vệ sức khỏe và nâng cao an toàn nghề nghiệp cho đội ngũ nhân viên y tế tại bệnh viện. Vì vậy, tôi thực hiện nghiên cứu “Đánh giá nhận thức, thái độ và thực hành về phòng, xử trí phơi nhiễm với vật sắc nhọn của điều dưỡng, nữ hộ sinh tại Bệnh viện Trung ương Huế” với mục tiêu:
- Mô tả nhận thức, thái độ, thực hành của Điều dưỡng, nữ hộ sinh về phòng, xử trí phơi nhiễm với vật sắc nhọn năm 2026.
- Xác định các yếu tố ảnh hưởng đến nhận thức, thái độ, thực hành của điều dưỡng, nữ hộ sinh về phòng, xử trí phơi nhiễm với vật sắc nhọn.
- Tìm mối liên quan giữa nhận thức, thái độ, thực hành của điều dưỡng, nữ hộ sinh về phòng, xử trí phơi nhiễm với vật sắc nhọn.
ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Đối tượng
Điều dưỡng, nữ hộ sinh đang công tác tại các khoa lâm sàng Bệnh viện trung ương Huế trong thời gian nghiên cứu
Tiêu chuẩn chọn mẫu
- Tiêu chuẩn lựa chọn: điều dưỡng, nữ hộ sinh trực tiếp làm công tác chuyên môn có mặt tại thời điểm khảo sát và tự nguyện tham gia nghiên cứu.
- Tiêu chuẩn lọai trừ: điều dưỡng, nữ hộ sinh không có mặt trong thời gian nghiên cứu (học tập, thai sản, nghỉ ốm).
Cỡ mẫu
Cỡ mẫu được tính bằng phần mềm tính cỡ mẫu G*Power 3.1.9.7 [43] với mức ý nghĩa α = 0,05; power = 0,8 và hệ số ảnh hưởng (Effect size = 0,2) chạy với thuật toán t-test. Từ đó cỡ mẫu được tính tối thiểu là 191. Cỡ mẫu dự kiến nghiên cứu là 210.
Phương pháp chọn mẫu
Nghiên cứu sử dụng phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên.
Dựa vào danh sách toàn bộ điều dưỡng đang công tác tại bệnh viện được cung cấp bởi Phòng Tổ chức cán bộ và loại trừ điều dưỡng, hộ sinh không đủ tiêu chuẩn đưa vào mẫu nghiên cứu và được đánh số thứ tự. Các đối tượng được lựa chọn bằng phương pháp rút thăm ngẫu nhiên sử dụng phần mềm Excel và chọn đủ số lượng mẫu theo cỡ mẫu là 210.
PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Thiết kế nghiên cứu
Nghiên cứu mô tả cắt ngang có phân tích.
Thời gian và địa điểm nghiên cứu
- Thời gian tiến hành nghiên cứu: từ tháng 9/2026 đến tháng 7/2027
- Địa điểm: Bệnh viện Trung ương Huế cơ sở 1
Công cụ nghiên cứu
Bộ công cụ gồm 4 phần:
- Phần 1: Nhân khẩu học bao gồm các thông tin chung: Tuổi, Giới, Trình độ chuyên môn, Thâm niên công tác, Khoa làm việc, Đã từng được đào tạo về KSNK, Tiền sử phơi nhiễm.
- Phần 2: Nhận thức về dự phòng và xử trí phơi nhiễm với vật sắc nhọn được đánh giá thông qua bộ câu hỏi về nhận thức về tổn thương bởi các vật sắc nhọn của Anandadurai D và cộng sự (2024) xây dựng.
- Phần 3: Thái độ về dự phòng và xử trí phơi nhiễm với vật sắc nhọn được đánh giá thông qua bộ câu hỏi Thái độ đối với tổn thương do kim đâm và phòng ngừa nhiễm khuẩn của Sain S và cộng sự (2025) xây dựng.
- Phần 4: Thực hành về phòng và xử trí phơi nhiễm với vật sắc nhọn được đánh giá bởi bộ cộng cụ về thực hành phòng và xử trí phơi nhiễm với vật sắc nhọn được xây dựng bởi nhà nghiên cứu. Bộ câu hỏi được xây dựng dựa theo hướng dẫn của Bộ Y tế, Tổ chức Y tế Thế giới.
Phương pháp xử lý số liệu
Các thông tin và số liệu thu thập được phân tích và xử lý theo phương pháp thống kê bằng phần mềm SPSS phiên bản 22.0 với giá trị p < 0,05 có ý nghĩa thống kê.
- Mô tả số liệu bằng tỷ lệ phần trăm, số trung bình cùng với độ lệch chuẩn.
- Test kiểm định thống kê Chi-Square, ANOVA, và mô hình hồi quy đa biến.
