Tóm tắt
Rối loạn cảm xúc lưỡng cực theo ICD-10 hay rối loạn lưỡng cực theo DSM-5 là một rối loạn cảm xúc trong đó có những giai đoạn hưng cảm luân phiên với những giai đoạn hưng cảm nhẹ, trầm cảm hoặc hỗn hợp hoặc chỉ có những giai đoạn hưng cảm lặp đi lặp lại. Giữa những giai đọan rối loạn cảm xúc có những giai đoạn bệnh nhân có thể ổn định hoàn toàn. Rối loạn này chiếm tỷ lệ từ 0,1-7,5% dân số [1] [19] [27] [52].
Việc chẩn đoán rối loạn cảm xúc lưỡng cực dễ dàng hơn khi bệnh nhân
đã có tiền sử xuất hiện những giai đoạn hưng cảm, hưng cảm nhẹ. Tuy nhiên,
dù đặc trưng của rối loạn cảm xúc lưỡng cực I là những giai đoạn hưng cảm,
nhưng vẫn có tới 51,6% bệnh nhân có biểu hiện những giai đoạn đầu tiên là
những giai đoạn trầm cảm [5], và việc chẩn đoán rối loạn cảm xúc lưỡng cực
II càng khó khăn khi khó nhận diện những giai đoạn hưng cảm nhẹ. Vấn đề
nhận diện sớm rối loạn cảm xúc lưỡng cực từ những giai đoạn trầm cảm ban
đầu là một thách thức với các nhà lâm sàng. Do những nét tương đồng triệu
chứng với trầm cảm trong bệnh lý khác, dẫn đến chậm trễ khi quyết định sử
dụng thuốc chỉnh khí sắc trong điều trị và ảnh hưởng đến tiên lượng bệnh [32]. Việc sử dụng thuốc chống trầm cảm đơn thuần ở bệnh nhân trầm cảm lưỡng
cực không chỉ gây những hậu quả như làm tăng các giai đoạn rối loạn cảm
xúc, các trạng thái hỗn hợp, gây trạng thái hưng cảm, tự sát, tăng số ngày mất
chức năng ở bệnh nhân trầm cảm lưỡng cực… mà còn làm tăng chi phí điều
trị trực tiếp lẫn gián tiếp cho gia đình và xã hội.
So với các giai đoạn hưng cảm hay hưng cảm nhẹ, các giai đoạn trầm
cảm ảnh hưởng lớn hơn, đáng kể hơn tới các chức năng cá nhân, nghề nghiệp,
xã hội; sự suy giảm các chức năng này có tương quan rõ rệt với mức độ nặng
của trầm cảm [6] [7]. Mục tiêu điều trị là giúp bệnh nhân sớm thuyên giảm
bệnh, ngăn ngừa xuất hiện các trạng thái cảm xúc khác, nâng cao hiểu biết
của bệnh nhân và gia đình để tăng cường sự tuân thủ điều trị nhằm cải thiện
chất lượng cuộc sống.
Quetiapine là một thuốc chống loạn thần không điển hình, có ít tác dụng không mong muốn trên hệ ngoại tháp hơn so với chống loạn thần điển hình và ít tác dụng trên chuyển hóa hơn so với các chống loạn thần không điển hình. Các nghiên cứu cho thấy thuốc có tác dụng trong điều trị RLCXLC cả giai đoạn hưng cảm lẫn giai đoạn trầm cảm [14].
Quetiapine đã được nghiên cứu và áp dụng khá phổ biến trên thế giới và được xem là lựa chọn hàng đầu trong điều trị RLCXLC hiện tại giai đoạn trầm cảm [57] nhưng ở Việt Nam có ít nghiên cứu đánh giá hiệu quả điều trị của thuốc quetiapine ở các đối tượng trên. Do đó, để tìm hiểu thêm về tính hiệu quả của việc điều trị này, chúng tôi tiến hành thực hiện đề tài: “Nghiên cứu đặc điểm lâm sàng và hiệu quả điều trị của quetiapine trên bệnh nhân rối loạn cảm xúc lưỡng cực, hiện tại giai đoạn trầm cảm” với 02 mục tiêu sau:
- Khảo sát các đặc điểm lâm sàng của bệnh nhân rối loạn cảm xúc lưỡng cực, hiện tại giai đoạn trầm cảm tại Bệnh viện Tâm Thần Thành phố Hồ Chí Minh.
- Đánh giá hiệu quả điều trị của quetiapine ở các đối tượng nghiên cứu.
