Tóm tắt

Nhịp nhanh trên thất (Supraventricular Tachycardia – SVT) là một nhóm rối loạn nhịp tim thường gặp trong lâm sàng, đặc trưng bởi các cơn nhịp nhanh có nguồn gốc từ phía trên bó His. Biểu hiện lâm sàng của nhịp nhanh trên thất trong cơn khá đa dạng, bao gồm hồi hộp, đánh trống ngực, khó thở, chóng mặt, thậm chí có thể gây ngất. Mặc dù đa số các trường hợp có tiên lượng tương đối tốt, nhưng các cơn nhịp nhanh kéo dài có thể làm giảm chất lượng sống, gây suy tim do nhịp nhanh hoặc hiếm gặp hơn là đột tử tim, đặc biệt ở những bệnh nhân có hội chứng Wolff – Parkinson – White. Trong tiếp cận bệnh nhân nhịp nhanh trên thất, việc phối hợp các xét nghiệm cận lâm sàng là bước đi quyết định để xác định chính xác cơ chế và đưa ra chiến lược điều trị hiệu quả. Trong đó, điện tâm đồ 12 chuyển đạo được coi là công cụ đầu tay và quan trọng nhất bởi nó cho phép bác sĩ phân tích hình thái phức bộ QRS (thường hẹp với QRS < 120ms), xác định sự hiện diện và vị trí của sóng P để phân biệt giữa các thể như vào lại nút nhĩ thất hay vào lại nhĩ thất. Tuy nhiên, vì các cơn nhịp nhanh thường xuất hiện kịch phát và biến mất nhanh chóng, holter ECG 24 giờ đóng vai trò giúp ghi lại những biến đổi điện học trong thời gian dài. Thiết bị này không chỉ giúp phát hiện các cơn nhịp nhanh thầm lặng mà còn có giá trị đặc biệt trong việc đối chiếu triệu chứng lâm sàng của bệnh nhân với các rối loạn nhịp thực tế, đồng thời đánh giá gánh nặng nhịp ngoại vị trong suốt một chu kỳ sinh hoạt. Bên cạnh hai xét nghiệm trụ cột này, các xét nghiệm bổ trợ như siêu âm tim để đánh giá cấu trúc cơ tim, xét nghiệm chức năng tuyến giáp hay điện giải đồ cũng rất cần thiết để loại trừ các yếu tố thúc đẩy ngoại lai. Sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa khả năng phân tích chi tiết của ECG 12 chuyển đạo và tính bao quát thời gian của holter ECG 24h chính là chìa khóa vàng để quản lý toàn diện bệnh nhân nhịp nhanh trên thất. Điều trị nhịp nhanh trên thất hiện nay xoay quanh hai chiến lược chính là điều trị nội khoa bằng thuốc và can thiệp triệt đốt bằng năng lượng sóng có tần số vô tuyến (Radiofrequency ablation – RFA), mỗi phương pháp đều có những ưu thế và hạn chế riêng biệt. Điều trị nội khoa, sử dụng các nhóm thuốc như chẹn beta, chẹn kênh Calci hoặc thuốc chống loạn nhịp (như Amiodarone, Flecainide), thường là lựa chọn ưu tiên để cắt cơn cấp cứu hoặc kiểm soát tần suất cơn trong ngắn hạn. Tuy nhiên, thuốc không thể giải quyết triệt để nguyên nhân gây bệnh mà chỉ mang tính chất ức chế, đòi hỏi bệnh nhân phải sử dụng lâu dài, kèm theo đó là nguy cơ gặp phải các tác dụng phụ và tỉ lệ tái phát cơn khá cao sau khi ngưng thuốc. Ngược lại, RFA được xem là một cuộc cách mạng trong điều trị nhịp nhanh trên thất khi có khả năng điều trị dứt điểm căn nguyên bằng cách phá hủy các đường dẫn truyền bất thường trong tim thông qua hệ thống catheter. So với dùng thuốc, RFA có tỉ lệ thành công rất cao (thường trên 95% đối với các thể điển hình như AVNRT) và tỉ lệ tái phát thấp (3 – 5%) và giúp bệnh nhân thoát khỏi việc phải uống thuốc hàng ngày, từ đó cải thiện đáng kể chất lượng cuộc sống. Mặc dù RFA là thủ thuật xâm lấn tối thiểu với rủi ro thấp, nhưng nó vẫn đòi hỏi trang thiết bị hiện đại và kỹ năng chuyên sâu của bác sĩ điện sinh lý tim, trong khi điều trị nội khoa lại chiếm ưu thế về sự tiện lợi và tính sẵn có tại mọi cơ sở y tế. Tùy thuộc vào tần suất cơn, mức độ triệu chứng và lựa chọn của bệnh nhân mà bác sĩ sẽ tư vấn phương pháp tối ưu nhất, nhưng xu hướng hiện nay thường ưu tiên RFA cho các trường hợp nhịp nhanh trên thất tái phát để đạt được hiệu quả điều trị triệt để.

Tại Việt Nam, kỹ thuật thăm dò điện sinh lý và triệt đốt bằng năng lượng tần số radio đã được triển khai tại nhiều trung tâm tim mạch lớn. Bệnh viện Trung ương Huế là một trong những cơ sở có kinh nghiệm trong lĩnh vực này. Tuy nhiên, các nghiên cứu đánh giá toàn diện về đặc điểm lâm sàng, điện sinh lý và kết quả điều trị triệt đốt SVT tại đây vẫn còn hạn chế. Vì vậy, chúng tôi tiến hành đề tài: “Nghiên cứu đặc điểm lâm sàng và thăm dò điện sinh lý tim ở bệnh nhân nhịp nhanh vòng vào lại nút nhĩ thất tại bệnh viện Trung ương Huế” với hai mục tiêu:

1. Khảo sát đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng của bệnh nhân nhịp nhanh trên thất tại Bệnh viện Trung ương Huế.

2. Đánh giá kết quả thăm dò điện sinh lý tim và hiệu quả điều trị nhịp nhanh trên thất vòng vào lại phụ thuộc nút nhĩ thất tại Bệnh viện Trung ương Huế.