Tóm tắt

Ngón tay lò xo (hay còn gọi là ngón tay cò súng) là một tình trạng bệnh lý
thường gặp, xảy ra do sự dày lên và hẹp của ròng rọc gân gấp, dẫn đến mất cân xứng
giữa gân gấp ngón tay và ròng rọc. Sự không tương thích này làm cho gân không còn
chuyển động trơn tru. Mặc dù vị trí thường gặp nhất là ròng rọc A1, tổn thương cũng
có thể xảy ra tại ròng rọc A2 (vùng khớp liên đốt gần) hoặc A3 (vùng khớp liên đốt
xa) [1]. Quá trình này làm tăng ma sát khi gân trượt, dẫn đến hình thành các nốt sần
trên gân. Hậu quả là người bệnh xuất hiện đau và nhạy cảm tại vị trí ròng rọc A1, hạn
chế vận động trơn tru của một hoặc nhiều ngón tay, cuối cùng có thể gây hiện tượng
kẹt hoặc khóa ngón ở tư thế gấp hoặc duỗi [2]. Trong đó, động tác duỗi thường khó
thực hiện hơn và đôi khi cần thao tác thụ động để đưa ngón tay trở lại trạng thái vận
động bình thường [1], [3].
Nguyên nhân phổ biến nhất của bệnh là chấn thương vi thể do sử dụng bàn tay
quá mức, đặc biệt trong các hoạt động cầm nắm lặp đi lặp lại, làm gia tăng áp lực lên
gân gấp [2], [4]. Tỷ lệ mắc hàng năm khoảng 28 trên 100.000 người. Ngón tay lò xo
có mối liên quan với một số bệnh lý toàn thân và cơ xương khớp như viêm khớp dạng
thấp, hội chứng ống cổ tay, bệnh De Quervain và đặc biệt là đái tháo đường [5], [6].
Tỷ lệ mắc bệnh ước tính khoảng 2,2% ở người không mắc đái tháo đường và có thể
lên đến 10% ở bệnh nhân đái tháo đường [7]. Bệnh thường gặp ở nhóm tuổi từ 40 đến
50, có xu hướng gặp nhiều hơn ở nữ giới và thường xuất hiện ở bàn tay thuận. Bệnh
có thể xảy ra ở bất kỳ ngón tay nào, tuy nhiên ngón cái là vị trí hay gặp nhất [8],[9].
Chẩn đoán ngón tay lò xo dựa trên khai thác bệnh sử và thăm khám lâm sàng.
Dấu hiệu lâm sàng điển hình là hiện tượng kẹt thoáng qua của ngón tay khi gấp, sau
đó là tiếng bật kèm đau khi duỗi ra. Hiện tượng bật này có thể được báo trước bởi
đau và cứng khớp [10]. Ngoài ra đau khi ấn hoặc sờ thấy nốt tại vùng ròng rọc A1
cũng là các triệu chứng có thể gặp [11]. Các phương tiện chẩn đoán hình ảnh giúp
đánh giá mức độ nặng của bệnh, xác định nguyên nhân nền và lựa chọn phương pháp điều trị thích hợp. Các lựa chọn điều trị bao gồm điều trị bảo tồn như nẹp bất động,
thuốc chống viêm, tiêm corticosteroid tại chỗ, và phẫu thuật giải phóng ròng rọc [12].
Siêu âm là một phương pháp an toàn, chi phí tương đối thấp, dễ tiếp cận, không
xâm lấn và cho phép khảo sát động, do đó đã được ứng dụng rộng rãi trong thực hành
lâm sàng như một kỹ thuật chẩn đoán chính xác [10], [13]. Đây là công cụ chẩn đoán
hình ảnh lý tưởng trong đánh giá ban đầu các gân gấp ngón, đồng thời hữu ích trong
khảo sát ngón tay lò xo. Trong ngón tay lò xo, siêu âm có thể phát hiện dịch quanh
gân, các bất thường của gân gấp và các cấu trúc lân cận, cũng như sự giảm trượt của
gân, từ đó tạo điều kiện so sánh với các ngón tay bình thường liền kề. Mặc dù phần
lớn các trường hợp có thể được chẩn đoán dễ dàng dựa trên biểu hiện lâm sàng, giá
trị của siêu âm trong việc xác định các cấu trúc bệnh lý vẫn rất đáng ghi nhận, nó
cung cấp thêm nhiều thông tin về các bất thường cấu trúc của gân gấp, ròng rọc A1
và mô mềm xung quanh - những yếu tố mà thăm khám lâm sàng không đánh giá đầy
đủ. Ngoài ra siêu âm giúp phát hiện bệnh trong giai đoạn sớm khi triệu chứng lâm
sàng còn chưa rõ ràng, từ đó việc điều trị có thể thực hiện sớm bằng các phương pháp
bảo tồn mà không cần tới phẫu thuật [10], [13].
Hiện nay, nhiều nghiên cứu về các phương pháp điều trị ngón tay lò xo đã được
triển khai và ghi nhận những kết quả có ý nghĩa trong thực hành lâm sàng. Tuy nhiên,
việc chẩn đoán sớm và đánh giá mức độ tổn thương vẫn đóng vai trò quan trọng trong
định hướng điều trị phù hợp. Xuất phát từ nhu cầu hỗ trợ bác sĩ lâm sàng trong chẩn
đoán và lựa chọn phương pháp điều trị tối ưu, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài:
“Nghiên cứu giá trị của siêu âm trong chẩn đoán bệnh lý ngón tay lò xo” với hai
mục tiêu chính:
1. Mô tả dấu hiệu lâm sàng và đặc điểm siêu âm của bệnh lý ngón tay lò xo.
2. Tìm hiểu mối liên quan giữa các dấu hiệu siêu âm và biểu hiện lâm sàng của
bệnh lý ngón tay lò xo.