Tóm tắt

Bệnh lý tuyến giáp lành tính là nhóm bệnh nội tiết phổ biến, ảnh hưởng đến hàng triệu người trên toàn cầu. Nhóm bệnh lý này bao gồm những rối loạn về cấu trúc hoặc chức năng tuyến giáp không do ung thư như cường giáp, suy giáp, bướu giáp nhân lành tính và các thể viêm tuyến giáp. Theo số liệu quốc tế, khoảng 60% người trưởng thành có nhân giáp, trong đó đa số là lành tính, tỷ lệ ung thư thực tế chỉ chiếm từ 1-5% [31]. Trong nhóm rối loạn chức năng, cường giáp gặp ở 0,2–1,3% và suy giáp ở 1–2% dân số tại các quốc gia có đủ iod, với bệnh Graves và viêm tuyến giáp Hashimoto là những nguyên nhân hàng đầu [1, 32]. Tại Việt Nam, các nghiên cứu gần đây cũng ghi nhận số bệnh nhân đến khám vì bệnh lý tuyến giáp ngày càng gia tăng, đa số là những nguyên nhân lành tính [24, 25].

Mặc dù không ác tính, các bệnh lý tuyến giáp lành tính này lại gây suy giảm đáng kể đến chất lượng cuộc sống. Người bệnh thường gặp các triệu chứng mệt mỏi, hồi hộp, khó chịu, sụt cân, thay đổi ngoại hình (bướu cổ, lồi mắt) làm ảnh hưởng đến thẩm mỹ, kèm theo những vấn đề tâm lý - tâm thần như lo âu, trầm cảm, suy giảm khả năng nhận thức [7, 9]. Những biểu hiện này làm giảm khả năng lao động, học tập và hòa nhập xã hội, đồng thời tạo gánh nặng cho gia đình cũng như hệ thống y tế nếu không được điều trị và quản lý thích hợp.

Nhiều nghiên cứu quốc tế đã chỉ ra việc tăng cường giáo dục sức khỏe đồng thời áp dụng những bộ câu hỏi đánh chất lượng cuộc sống trong chăm sóc ban đầu giúp nâng cao nhận thức, cải thiện tuân thủ điều trị và chất lượng sống của người bệnh [33]. Trong bối cảnh đó, bộ câu hỏi ThyPRO (Thyroid Patient-Reported Outcome) – công cụ chuyên biệt đánh giá chất lượng cuộc sống ở bệnh nhân mắc các bệnh lý tuyến giáp lành tính - đã được xây dựng, phát triển và ứng dụng rộng rãi vào điều trị và chăm sóc ban đầu ở bệnh nhân mắc bệnh lý tuyến giáp tại nhiều quốc gia trên thế giới [34]. Bộ câu hỏi đã chứng minh được giá trị đo lường vượt trội so với các thang điểm đánh giá chất lượng sống khác nhờ khả năng phản ánh nhiều khía cạnh các triệu chứng, ảnh hưởng tâm lý – xã hội và mức độ suy giảm chất lượng sống của bệnh nhân mắc bệnh lý tuyến giáp lành tính [35].

Tại Việt Nam, đến thời điểm hiện tại chưa có phiên bản tiếng Việt được chuẩn hóa theo quy trình khoa học của bộ câu hỏi này để đưa vào thực hành lâm sàng và nghiên cứu trong nước. Do vậy, việc chuẩn hóa bộ câu hỏi ThyPRO sang tiếng Việt, đồng thời ứng dụng vào khảo sát thực trạng và triển khai can thiệp giáo dục tích cực cho bệnh nhân, là cần thiết nhằm cung cấp bằng chứng khoa học, nâng cao chất lượng điều trị và quản lý bệnh nhân mắc bệnh lý tuyến giáp lành tính.

12.1. Mục tiêu tổng thể

            Chuẩn hóa bộ câu hỏi ThyPRO sang tiếng Việt và sử dụng để khảo sát chất lượng cuộc sống của bệnh nhân mắc bệnh lý tuyến giáp lành tính, xác định các yếu tố liên quan, đồng thời đánh giá hiệu quả của can thiệp tăng cường giáo dục bệnh nhân đối với cải thiện chất lượng cuộc sống.

12.2. Các mục tiêu cụ thể

            Mục tiêu 1: Chuẩn hóa và ứng dụng bộ câu hỏi ThyPRO-VN để khảo sát chất lượng cuộc sống và một số yếu tố liên quan của bệnh nhân mắc bệnh lý tuyến giáp lành tính trong chăm sóc ngoại trú.

            Mục tiêu 2: Xây dựng và đánh giá hiệu quả của can thiệp giáo dục tích cực đối với cải thiện chất lượng cuộc sống bệnh nhân mắc bệnh lý tuyến giáp lành tính bằng công cụ ThyPRO-VN trong chăm sóc ngoại trú.

1. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU

13.1. Đối tượng nghiên cứu

      Tiêu chuẩn lựa chọn: bệnh nhân được chọn tham gia nghiên cứu khi

1. Tuổi ≥ 18 tuổi.
2. Được chẩn đoán bệnh lý tuyến giáp lành tính bởi bác sĩ, bao gồm bướu giáp đơn lành tính, suy giáp nguyên phát, cường giáp nguyên phát. Chẩn đoán có thể được xác nhận bằng lâm sàng, xét nghiệm và siêu âm tuyến giáp.
3. Đang tái khám tại Phòng khám Bác sĩ gia đình, Trường Đại học Y - Dược, Đại học Huế hoặc Phòng khám Nội, Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Huế trong thời gian nghiên cứu.
4. Có khả năng nghe, đọc, hiểu tiếng Việt.
5. Đồng ý tham gia nghiên cứu và ký mẫu đồng thuận tham gia nghiên cứu bằng văn bản.
6. Nếu đang dùng thuốc liên quan đến tuyến giáp, thì liều dùng ổn định trong ít nhất 4 tuần trước khi tham gia nghiên cứu.

      Tiêu chuẩn loại trừ:

1. Được chẩn đoán ung thư tuyến giáp (đang điều trị hoặc tiền sử ung thư tuyến giáp).
2. Có dự kiến phẫu thuật tuyến giáp, xạ trị I-131 trong vòng 3 tháng tới.
3. Bệnh nhân trong giai đoạn cấp tính của bệnh tuyến giáp hoặc có chỉ định nhập viện điều trị.
4. Suy giảm nhận thức nặng hoặc rối loạn tâm thần khiến bệnh nhân không thể hiểu/hoàn thành bảng hỏi theo đánh giá lâm sàng.
5. Phụ nữ đang mang thai hoặc phát hiện có thai trong thời gian nghiên cứu.
6. Mắc kèm bệnh lý nội khoa nặng, hoặc bệnh nội khoa cấp tính khác có thể làm thay đổi đáng kể chất lượng cuộc sống độc lập với rối loạn tuyến giáp (ví dụ suy tim độ 3–4, suy thận mạn giai đoạn cuối).
7. Đang tham gia song song vào can thiệp lâm sàng, giáo dục khác có khả năng ảnh hưởng tới chất lượng cuộc sống
8. Từ chối tham gia hoặc rút lui trước khi hoàn thiện bộ câu hỏi giai đoạn trước can thiệp.

13.2. Phạm vi nghiên cứu

       Nghiên cứu được tiến hành tại:

1. Phòng khám Bác sĩ gia đình – Trường Đại học Y – Dược, Đại học Huế.

2. Phòng khám Nội, Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Huế.