Tóm tắt
Đái tháo đường là bệnh rối loạn chuyển hoá, có đặc điểm tăng glucose huyết mạn tính do khiếm khuyết về tiết insulin, về tác động của insulin, hoặc cả hai. Theo số liệu của Liên đoàn Đái tháo đường Quốc tế, ước tính có 589 triệu người trưởng thành từ 20-79 tuổi đang sống chung với đái tháo đường vào năm 2024 và con số đáng báo động này sẽ tăng lên 853 triệu vào năm 2050. Đái tháo đường típ 2 là thể bệnh phổ biến nhất và có tỷ lệ mắc bệnh tăng rõ rệt theo tuổi. Tỷ lệ mắc đái tháo đường ở người từ 65 tuổi trở lên trên toàn cầu hiện vào khoảng 19,3%. Dự báo số người từ 65 tuổi trở lên (65-99 tuổi) mắc đái tháo đường sẽ tăng lên 195,2 triệu vào năm 2030 và 276,2 triệu vào năm 2045. Dự báo số người cao tuổi mắc đái tháo đường sẽ tiếp tục tăng mạnh trong những năm tới, phản ánh xu hướng già hóa dân số đang diễn ra ở nhiều quốc gia trên thế giới.
Sự hiện diện của nhiều bệnh mạn tính đồng mắc trên bệnh cảnh đái tháo đường ở người lớn tuổi không chỉ làm tăng gánh nặng bệnh tật mà còn làm cho việc quản lý và điều trị bệnh trở nên phức tạp hơn. Các bệnh đồng mắc có thể ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp đến kiểm soát glucose máu thông qua nhiều cơ chế khác nhau như tăng stress chuyển hóa, thay đổi đáp ứng điều trị hoặc làm hạn chế việc áp dụng các biện pháp điều trị tối ưu. Ngoài ra, tình trạng đa bệnh lý thường dẫn đến việc sử dụng nhiều loại thuốc đồng thời để điều trị các bệnh khác nhau. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, đa dùng thuốc được định nghĩa là việc sử dụng thường xuyên từ năm loại thuốc trở lên.
Đa dùng thuốc là một vấn đề ngày càng phổ biến ở người cao tuổi, đặc biệt ở bệnh nhân mắc các bệnh mạn tính như đái tháo đường. Các nghiên cứu trên thế giới cho thấy tỷ lệ đa dùng thuốc ở người cao tuổi có thể lên đến 65% tại Hoa Kỳ và dao động từ 25% đến 51,8% tại các quốc gia châu Âu. Ở bệnh nhân đái tháo đường, tỷ lệ này thậm chí cao hơn do nhu cầu điều trị không chỉ bệnh đái tháo đường mà còn các bệnh đồng mắc và các biến chứng liên quan. Việc sử dụng nhiều thuốc đồng thời có thể làm gia tăng nguy cơ tương tác thuốc, tác dụng không mong muốn của thuốc, giảm mức độ tuân thủ điều trị, tăng nguy cơ hạ đường huyết và làm giảm chất lượng cuộc sống của người bệnh.
Trong quản lý đái tháo đường ở người cao tuổi, việc kiểm soát glucose máu đóng vai trò quan trọng nhằm phòng ngừa biến chứng và cải thiện tiên lượng bệnh. Tuy nhiên, kiểm soát đường huyết ở nhóm bệnh nhân này chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như tình trạng sức khỏe chung, mức độ độc lập trong sinh hoạt, số lượng bệnh đồng mắc, tình trạng đa dùng thuốc cũng như khả năng tuân thủ điều trị. Các khuyến cáo gần đây của Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ nhấn mạnh sự cần thiết của việc cá thể hóa mục tiêu điều trị ở người cao tuổi, trong đó cần cân nhắc đến gánh nặng bệnh tật và số lượng thuốc đang sử dụng.
Tại Việt Nam, cùng với quá trình già hóa dân số và sự gia tăng của các bệnh mạn tính, số lượng người cao tuổi mắc đái tháo đường ngày càng tăng. Một số nghiên cứu trong nước cho thấy tỷ lệ bệnh nhân đạt mục tiêu kiểm soát HbA1c còn tương đối thấp. Đồng thời, tình trạng đa bệnh lý và sử dụng nhiều thuốc ở người cao tuổi ngày càng phổ biến, tuy nhiên các nghiên cứu đánh giá đồng thời mối liên quan giữa đa bệnh lý, đa dùng thuốc và kiểm soát glucose máu ở bệnh nhân đái tháo đường típ 2 cao tuổi vẫn còn hạn chế, đặc biệt trong bối cảnh điều trị ngoại trú.
Xuất phát từ thực tiễn trên, để có thêm cơ sở khoa học về vấn đề này, đề tài “Nghiên cứu tình trạng đa bệnh lý, sử dụng nhiều thuốc và mối liên quan với kiểm soát glucose máu ở bệnh nhân đái tháo đường típ 2 từ 65 tuổi trở lên tại Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Huế” được thực hiện nhằm:
- Mô tả đặc điểm đa bệnh lý, tình trạng sử dụng nhiều thuốc và sự kiểm soát glucose máu ở bệnh đái tháo đường típ 2 từ 65 tuổi trở lên điều trị ngoại trú tại Bệnh viện Đại học Y Dược Huế.
- Khảo sát mối liên quan giữa tình trạng kiểm soát glucose máu với tình trạng đa bệnh lý và sử dụng nhiều thuốc ở nhóm bệnh nhân này.
