Tóm tắt

Ung thư phổi nguyên phát là một trong những bệnh lý ác tính phổ biến nhất và là nguyên nhân gây tử vong do ung thư hàng đầu trên toàn cầu. Theo số liệu cập nhật từ Tổ chức Y tế Thế giới, ung thư phổi đứng hàng thứ hai về tỷ lệ mắc mới với hơn 2,48 triệu trường hợp (chiếm 12,4%) và đứng đầu về tỷ lệ tử vong với khoảng 1,8 triệu trường hợp (chiếm 18,7%). Tại Việt Nam, ung thư phổi hiện đang đứng hàng thứ hai về cả tỷ lệ mắc mới và tỷ lệ tử vong ở cả hai giới. Theo ước tính mới nhất, nước ta ghi nhận 24.426 trường hợp mắc mới mỗi năm, chiếm tỷ lệ khoảng 14,4% trong tổng số các loại ung thư.
Tiên lượng sống còn và chiến lược điều trị ung thư phổi không tế bào nhỏ (UTPKTBN) – bao gồm phẫu thuật triệt căn, hóa trị, xạ trị hay liệu pháp miễn dịch – phụ thuộc mang tính quyết định vào việc đánh giá chính xác mức độ lan rộng của bệnh. Do đó, phân loại giai đoạn lâm sàng (cTNM) trước điều trị là bước không thể thiếu trong thực hành lâm sàng. Trong đó, cắt lớp vi tính (CLVT) lồng ngực đóng vai trò là phương tiện chẩn đoán hình ảnh đầu tay và cốt lõi nhất để đánh giá toàn diện khối u nguyên phát (T), tình trạng di căn hạch vùng (N) và các tổn thương di căn xa (M).
Trong nhiều năm qua, hệ thống phân loại giai đoạn của Ủy ban Liên hợp Ung thư Hoa Kỳ (AJCC) phiên bản 8 đã được ứng dụng rộng rãi làm thước đo chuẩn mực. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của các phương pháp điều trị và kỹ thuật chẩn đoán, phiên bản 8 bộc lộ một số hạn chế trong việc phân tầng tiên lượng, đặc biệt là ở nhóm bệnh nhân có di căn hạch trung thất.
Đầu năm 2025, dựa trên phân tích cơ sở dữ liệu khổng lồ của Hiệp hội Nghiên cứu Ung thư Phổi Quốc tế (IASLC), hệ thống phân loại AJCC phiên bản 9 đã chính thức được ban hành với những cập nhật mang tính bước ngoặt. Điểm đột phá lớn nhất của phiên bản này là sự thay đổi trong định nghĩa chữ N và chữ M. Đặc biệt, việc chia tách nhóm hạch trung thất N2 thành N2a (di căn một nhóm hạch) và N2b (di căn nhiều nhóm hạch) đã tạo ra sự phân bố lại về giai đoạn mạnh mẽ, tác động trực tiếp đến quyết định điều trị ở bệnh nhân ung thư phổi.
Mặc dù AJCC phiên bản 9 mang lại giá trị tiên lượng vượt trội, việc áp dụng hệ thống mới này vào thực tế chẩn đoán hình ảnh hàng ngày đặt ra những thách thức không nhỏ. Việc lập bản đồ hạch chi tiết và đếm chính xác số lượng nhóm hạch di căn trên CLVT đòi hỏi sự tỉ mỉ và độ chính xác cao. Cho đến nay, tại Việt Nam, các dữ liệu báo cáo về mức độ phân bố lại giai đoạn lâm sàng khi chuyển đổi từ AJCC 8 sang AJCC 9, cũng như khả năng đáp ứng của CLVT trong việc chẩn đoán hạch theo tiêu chuẩn mới vẫn còn rất hạn chế.
Trên cơ sở đó chúng tôi tiến hành đề tài “Nghiên cứu giá trị của cắt lớp vi tính trong phân giai đoạn ung thư phổi không tế bào nhỏ theo AJCC phiên bản 9” tại Bệnh viện Trung ương Huế, nhằm mục tiêu:
1. Mô tả đặc điểm hình ảnh ung thư phổi không tế bào nhỏ trên chụp cắt lớp vi tính.
2. Đánh giá giá trị của chụp cắt lớp vi tính trong phân loại giai đoạn ung thư phổi không tế bào nhỏ theo AJCC phiên bản 9.