Tóm tắt

Các bệnh không lây nhiễm (NCDs) là những nguyên nhân chính gây tử vong và gánh nặng bệnh tật. Năm 2021, NCDs chiếm khoảng 7,3 nghìn tỷ ca mắc trên toàn cầu, gây ra 43,8 triệu ca tử vong và 1,73 tỷ năm sống điều chỉnh theo mức độ tàn tật (DALYs). Đáng chú ý, tỷ lệ này có sự khác nhau giữa các khu vực với tỷ lệ cao hơn được ghi nhận tại các nước có thu nhập thấp và trung bình (Li, 2025). Tại Việt Nam, NCDs chiếm 80% tổng số tử vong năm 2022. Các bệnh thường gặp như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu và béo phì không chỉ xuất hiện riêng lẻ mà còn có xu hướng kết hợp, làm gia tăng biến chứng và chi phí điều trị (Nguyễn Đại Vĩnh, 2025).

Đáng chú ý, phần lớn các NCDs có thể phòng ngừa được bằng cách điều chỉnh lối sống và thói quen sinh hoạt. Việc giảm thiểu hoặc thay đổi các hành vi nguy cơ có thể làm giảm khoảng 80% nguy cơ mắc NCDs. Một trong những nguy cơ phổ biến gây ra NCDs là chế độ ăn uống không lành mạnh, do đó việc điều chỉnh chế độ ăn nhận được nhiều sự quan tâm (Vichitkunakorn, 2025). Gần đây, chế độ ăn ít carbohydrate (LCD) đã trở thành tâm điểm chú ý trên toàn thế giới, xuất phát từ các khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới về việc giảm tổng lượng tiêu thụ đường, cũng như khuyến cáo của một số chuyên gia y tế về việc hạn chế tiêu thụ các loại tinh bột dễ tiêu hóa nhanh, vốn dẫn đến đáp ứng đường huyết cao (Adam-Perrot, 2006).

LCD đã được chứng minh có vai trò quan trọng trong dự phòng các bệnh NCDs như ung thư, đái tháo đường, và béo phì. Đáng chú ý, sinh viên là đối tượng chịu nhiều áp lực học tập, sống xa nhà và đa số có thói quen sử dụng các thức ăn đường phố, do đó chất lượng chế độ ăn thường không đảm bảo. Tuy nhiên hiện nay chưa có nghiên cứu nào để tìm hiểu điểm carbohydrate trong chế độ ăn của đối tượng này. Do đó nghiên cứu này nhằm mục đích tìm hiểu điểm carbohydrate trong chế độ ăn và các yếu tố liên quan của sinh viên Trường Đại học Y – Dược, Đại học Huế, từ đó đưa ra những khuyến nghị kịp thời, góp phần phòng bệnh NCDs.