Tóm tắt
1. Đặt vấn đề:
Hội chứng tim mạch - thận - chuyển hóa là một rối loạn toàn thân được đặc trưng bởi sự tương tác sinh lý bệnh giữa các yếu tố nguy cơ chuyển hóa, bệnh thận mạn và bệnh tim mạch, dẫn đến rối loạn chức năng đa cơ quan và tỷ lệ cao các biến cố tim mạch bất lợi. Mô hình phân giai đoạn hội chứng tim mạch - thận - chuyển hóa theo Hội Tim mạch Hoa Kỳ 2023 như là một tiến trình sinh lý bệnh, từ đó, có thể nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phát hiện sớm các thay đổi, hỗ trợ các nỗ lực phân tầng nguy cơ, phòng ngừa và điều trị.
Hiện nay, toàn cầu cũng như Việt Nam đang có sự gia tăng nhanh chóng gánh nặng các bệnh không lây nhiễm, khi các bệnh này và các yếu tố nguy cơ chuyển hóa như tăng huyết áp, rối loạn lipid máu trở thành nguyên nhân phổ biến nhất gây tử vong và bệnh tật. Yếu tố thúc đẩy chính góp phần hình thành bệnh không lây nhiễm đã được xác định là hội chứng chuyển hóa.
Kháng insulin là sinh bệnh học cơ bản trong hội chứng tim mạch - thận - chuyển hóa. Có nhiều phương pháp đánh giá kháng insulin, mỗi phương pháp có những ưu điểm và hạn chế riêng. Chỉ số triglyceride-glucose, là một trong những chỉ số đơn giản phản ánh tình trạng kháng insulin, cho thấy mối tương quan tốt với kỹ thuật kẹp đẳng đường - cường insulin máu và mô hình đánh giá cân bằng nội môi về kháng insulin. Chỉ số này đã chứng minh giá trị dự đoán liên quan đến đái tháo đường type 2, xơ vữa động mạch và các biến cố tim mạch. Các nghiên cứu gần đây cũng cho thấy các chỉ số triglyceride-glucose có thể hữu ích trong việc dự đoán kết quả tim mạch ở những bệnh nhân có hội chứng tim mạch - thận - chuyển hóa.
Bên cạnh chỉ số triglyceride-glucose, việc sử dụng các thang điểm dự báo nguy cơ tim mạch đóng vai trò quan trọng trong phân tầng nguy cơ, xác định sớm những người có nguy cơ cao mắc bệnh tim mạch để kịp thời điều trị. Thang điểm PREVENT được giới thiệu vào năm 2023 có giá trị dự báo nguy cơ bệnh tim mạch, là sự tích hợp khái niệm tim mạch - thận - chuyển hóa, phù hợp với mô hình bệnh sinh. Một số nghiên cứu gần đây bước đầu áp dụng thang điểm PREVENT trên bệnh nhân hội chứng tim mạch - thận - chuyển hóa cho thấy điểm PREVENT có xu hướng tăng theo mức độ tiến triển của hội chứng. Tuy nhiên, các nghiên cứu này chủ yếu dừng lại ở việc mô tả nguy cơ tim mạch, chưa đánh giá vai trò của thang điểm PREVENT trong dự báo mức độ tiến triển của hội chứng tim mạch - thận - chuyển hóa.
Tại Việt Nam, chỉ số triglyceride-glucose đã được nghiên cứu rộng rãi trên bệnh nhân bệnh thận mạn, đái tháo đường type 2, tăng huyết áp. Tuy nhiên, nghiên cứu trên bệnh nhân hội chứng tim mạch - thận - chuyển hóa còn khá hạn chế, đặc biệt là khi so sánh với thang điểm PREVENT trong khả năng dự báo tiến triển của hội chứng tim mạch - thận - chuyển hóa. Do đó tôi tiến hành đề tài: “Nghiên cứu chỉ số Triglyceride-glucose và thang điểm PREVENT ở bệnh nhân hội chứng tim mạch - thận - chuyển hóa” với hai mục tiêu:
- Mô tả đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng ở bệnh nhân hội chứng tim mạch - thận - chuyển hóa.
- Khảo sát mối liên quan giữa chỉ số triglyceride-glucose với mức độ tiến triển của hội chứng tim mạch - thận - chuyển hóa và so sánh với thang điểm PREVENT trong dự báo tiến triển của hội chứng tim mạch - thận - chuyển hóa.
2. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu:
2.1. Đối tượng nghiên cứu
Chọn nhóm bệnh nhân từ 30-79 tuổi, thỏa mãn tiêu chuẩn chẩn đoán hội chứng tim mạch - thận - chuyển hóa theo AHA 2023, điều trị nội trú tại khoa Nội Tim mạch và Khoa Nội Tổng hợp - Nội tiết - Cơ xương khớp, Bệnh viện Đại học Y - Dược Huế trong thời gian từ tháng 05/2026 đến tháng 04/2028.
+ Tiêu chuẩn chọn bệnh
- Bệnh nhân từ 30-79 tuổi.
- Điều trị nội trú tại Khoa Nội Tim mạch và Khoa Nội Tổng hợp - Nội tiết - Cơ xương khớp, Bệnh viện Trường Đại học Y – Dược Huế.
- Được chẩn đoán có hội chứng tim mạch - thận - chuyển hóa theo tiêu chuẩn AHA 2023.
- Có đầy đủ dữ liệu lâm sàng và cận lâm sàng cần thiết để phân loại giai đoạn CKM, tính toán chỉ số TyG và thang điểm PREVENT.
- Đồng ý tham gia nghiên cứu
+ Tiêu chuẩn loại trừ
- Thiếu dữ liệu xét nghiệm cần thiết để tính chỉ số TyG (Triglyceride và glucose máu đói).
- Thiếu dữ liệu để xác định giai đoạn hội chứng CKM.
- Bệnh nhân mắc bệnh ác tính đang tiến triển, phụ nữ đang mang thai, bệnh nhân có nhiễm trùng cấp tính nặng hoặc bệnh cấp cứu làm thay đổi chuyển hóa (Nhiễm khuẩn huyết, viêm phổi nặng, viêm tụy cấp, suy gan cấp,…), bệnh nhân vừa uống rượu bia trong 72 giờ.
- Bệnh nhân không đồng ý, không đủ khả năng hợp tác tham gia nghiên cứu.
- Hồ sơ bệnh án không đầy đủ.
2.2. Phương pháp nghiên cứu
- Thiết kế nghiên cứu: Nghiên cứu mô tả cắt ngang.
- Cỡ mẫu: 196 bệnh nhân
- Địa điểm: Khoa Nội Tim mạch, Khoa Nội Tổng hợp - Nội tiết - Cơ xương khớp, Bệnh viện Trường Đại học Y - Dược Huế.
- Thời gian: từ tháng 5/2026 đến tháng 4/2028.
