Tóm tắt
Trong bối cảnh dân số già hóa nhanh chóng cùng với tỷ lệ người cao tuổi mắc các bệnh mạn tính ngày càng tăng (Tổng cục thống kế, 2024; Bộ Y tế, 2025), nhu cầu phục hồi chức năng sau các sự kiện như đột quỵ, gãy xương hay thoái hóa khớp đang trở thành thách thức lớn đối với hệ thống y tế toàn cầu và tại Việt Nam. Việc đảm bảo chăm sóc phục hồi chức năng hiệu quả không chỉ phụ thuộc vào đội ngũ y tế mà còn dựa vào vai trò của người chăm sóc không chính thức, thường là thành viên gia đình (family caregivers) (Lê Quốc Dũng và cs.,2024; Mouchaers I et al., 2023). Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu đã chứng minh rằng nhóm người chăm sóc này thường đối mặt với gánh nặng tâm lý nặng nề, đồng thời thiếu hụt kiến thức và kỹ năng chăm sóc cần thiết (Nguyễn Ngọc Ánh và cs.,2022; Pinquart & Sörensen, 2011).
Các chương trình đào tạo người chăm sóc được triển khai ở nhiều quốc gia đã cho thấy hiệu quả rõ rệt trong việc cải thiện kiến thức, nâng cao kỹ năng chăm sóc, giảm căng thẳng tâm lý và từ đó nâng cao chất lượng cuộc sống cho cả người chăm sóc và người được chăm sóc (Mittelman et al., 2023). Tại Việt Nam, nghiên cứu về sức khỏe tâm thần của người chăm sóc cho thấy trình độ học vấn, cùng với điều kiện sức khỏe của bệnh nhân cao tuổi liên quan mật thiết đến mức độ căng thẳng và gánh nặng của người chăm sóc (Nguyen et al., 2023). Ngoài ra, các mô hình can thiệp hỗ trợ như REACH VN đã được thử nghiệm thành công trong việc giảm áp lực và gánh nặng cho người chăm sóc bệnh nhân Alzheimer tại Việt Nam (Pham et al., 2022); tuy nhiên, phần lớn các chương trình vẫn chưa tập trung vào nhóm người chăm sóc bệnh nhân cao tuổi đang điều trị phục hồi chức năng tại bệnh viện.
Do vậy, đề tài “Nhu cầu đào tạo kỹ năng chăm sóc và hỗ trợ tâm lý cho người chăm sóc người cao tuổi đang điều trị phục hồi chức năng tại bệnh viện” là cấp thiết và có tính thời sự cao. Đề tài nhằm đánh giá thực trạng năng lực và nhu cầu đào tạo, từ đó xác định các nội dung ưu tiên cho chương trình đào tạo – hỗ trợ phù hợp với điều kiện thực tiễn tại Việt Nam, góp phần nâng cao hiệu quả chăm sóc, phục hồi chức năng và giảm áp lực tâm lý cho người chăm sóc.
Mục tiêu tổng thể
Đánh giá nhu cầu đào tạo kỹ năng chăm sóc và nhu cầu hỗ trợ tâm lý của người chăm sóc người cao tuổi đang điều trị phục hồi chức năng tại bệnh viện.
Các mục tiêu cụ thể
1. Khảo sát thực trạng kiến thức, kỹ năng chăm sóc hiện có và xác định nhu cầu đào tạo của người chăm sóc chính đối với hoạt động hỗ trợ người cao tuổi đang điều trị PHCN tại bệnh viện.
2. Đánh giá mức độ căng thẳng, lo âu, trầm cảm và nhu cầu hỗ trợ tâm lý của người chăm sóc chính trong quá trình hỗ trợ người cao tuổi đang điều trị PHCN tại bệnh viện.
3. Phân tích các yếu tố liên quan đến nhu cầu đào tạo kỹ năng chăm sóc và nhu cầu hỗ trợ tâm lý của người chăm sóc chính.
