Tóm tắt

Theo Tổ chức y tế thế giới (WHO) định nghĩa về “Sức khỏe” là một trạng thái thoải mái toàn diện về thể chất, tinh thần và xã hội, chứ không chỉ đơn thuần là tình trạng không có bệnh hay thương tật [1]. Khái niệm này có mối liên hệ trực tiếp và quan trọng đối với chất lượng công việc cũng như sức khỏe của người lao động. Sự mệt mỏi trong công việc được hiểu là “sự mất tạm thời khả năng thực hiện công việc sau một thời gian dài làm việc”, được đặc trưng bởi các thành phần cảm xúc, sinh lý, nhận thức hoặc tinh thần và cảm giác, phát triển do nhu cầu công việc cao và khả năng phục hồi năng lượng không đầy đủ [2]. Đây được xem là triệu chứng phổ biến liên quan đến sức khỏe kém ở người lao động nói chung và là một trong những yếu tố chính liên quan đến bệnh tật. Tình trạng này gây ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe thể chất và tinh thần của người lao động, đồng thời có thể dẫn đến nhiều hệ quả bất lợi trong công việc cũng như đời sống. Do đó, việc hiểu rõ đặc điểm của sự mệt mỏi trong công việc và các yếu tố liên quan là hết sức cần thiết nhằm xây dựng các biện pháp phòng ngừa và giảm thiểu tác động tiêu cực của nó.

Trong bối cảnh phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế số, các nền tảng gọi xe công nghệ như Grab, Be, Gojek, Xanh SM, ... đã trở thành một phần quen thuộc trong đời sống đô thị.  Hình thức gọi xe qua ứng dụng lần đầu tiên xuất hiện vào năm 2009 với sự ra đời của Uber tại Mỹ [3]. Sau đó, mô hình này nhanh chóng phát triển mạnh ở châu Á với sự xuất hiện của Gojek (2012) tại Indonesia và Grab (2012) tại Malaysia [4]. Tại Việt Nam, xe ôm công nghệ bắt đầu phổ biến từ năm 2015, đánh dấu bước chuyển lớn trong thói quen di chuyển của người dân [5]. Một báo cáo cho thấy phân khúc xe du lịch chiếm ưu thế trên thị trường gọi xe Việt Nam, chiếm khoảng 61,0% thị phần vào năm 2024, đồng thời cũng nổi lên là phân khúc tăng trưởng nhanh nhất với tốc độ tăng trưởng dự kiến khoảng 21,0% trong giai đoạn 2024-2029 [6]. Tuy nhiên, đặc thù công việc của tài xế công nghệ khiến họ phải đối mặt với nhiều nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất và tinh thần. Họ thường làm việc trong thời gian dài, thu nhập không ổn định, áp lực từ khách hàng và điều kiện giao thông, cùng việc thiếu chế độ bảo hộ lao động chính thức. Tình trạng mệt mỏi nghề nghiệp ở nhóm lao động này có thể dẫn đến giảm sự tập trung, tăng nguy cơ tai nạn giao thông, ảnh hưởng đến an toàn và hiệu quả công việc. Hiện nay, các nghiên cứu hoặc tài liệu khoa học khảo sát mức độ phổ biến và các yếu tố liên quan đến tình trạng mệt mỏi trong công việc ở nhóm lao động xe ôm công nghệ còn hạn chế. Trong khi đó, việc hiểu rõ hơn về mức độ mệt mỏi và khả năng phục hồi của lực lượng lao động này có ý nghĩa quan trọng, không chỉ góp phần nâng cao hiệu suất làm việc mà còn giúp giảm thiểu các rủi ro đối với khách hàng, đồng thời cải thiện đời sống văn hóa – xã hội của cộng đồng. Từ những lý do trên, chúng tôi tiến hành nghiên cứu: “Khảo sát sự mệt mỏi, phục hồi trong công việc và một số yếu tố liên quan ở tài xế công nghệ tại Thành phố Huế năm 2026”.