Tóm tắt
Hút thuốc lá là một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu gây ra nhiều bệnh lý mạn tính và cấp tính, bao gồm bệnh hô hấp, tim mạch, ung thư và các rối loạn tại khoang miệng. Trong lĩnh vực Răng Hàm Mặt, hút thuốc lá có liên quan mật thiết đến viêm nha chu, chậm lành thương, tổn thương niêm mạc miệng và ung thư khoang miệng. Bên cạnh đó, một biểu hiện lâm sàng thường gặp nhưng ít được quan tâm đúng mức là tình trạng nhiễm màu nướu.
Nhiễm màu nướu do hút thuốc lá được cho là hậu quả của sự kích thích tế bào hắc tố bởi nicotine và các sản phẩm oxy hóa trong khói thuốc, làm tăng tổng hợp và lắng đọng melanin tại biểu mô nướu. Biểu hiện lâm sàng thường tăng sắc tố màu nâu nhạt đến nâu đậm, có thể lan tỏa hoặc khu trú, với vị trí điển hình là nướu vùng răng trước mặt ngoài, nơi tiếp xúc trực tiếp với khói thuốc, thường xuất hiện sau một thời gian hút thuốc và tăng dần theo mức độ phơi nhiễm. Mặc dù là tổn thương lành tính, tình trạng này ảnh hưởng đến thẩm mỹ, tâm lý người bệnh và có thể được xem như một dấu hiệu phản ánh mức độ phơi nhiễm thuốc lá.
Trên thế giới, nhiều nghiên cứu đã chứng minh mối liên quan có ý nghĩa giữa hút thuốc lá và nhiễm sắc melanin nướu. Nghiên cứu của Hedin CA (1977) lần đầu tiên mô tả và đặt tên “smoker’s melanosis” ( tình trạng nhiễm màu nướu), ghi nhận tỷ lệ nhiễm sắc cao hơn rõ rệt ở người hút thuốc. Các nghiên cứu sau đó tại Thổ Nhĩ Kỳ, Nhật Bản và nhiều quốc gia khác tiếp tục khẳng định mối liên quan này, đồng thời ghi nhận mối quan hệ – đáp ứng giữa số lượng thuốc lá tiêu thụ và mức độ nhiễm sắc [4],[5]. Một số nghiên cứu cũng cho thấy tình trạng nhiễm màu nướu có thể giảm dần hoặc biến mất sau khi ngừng hút thuốc [6].
Tại Việt Nam, các nghiên cứu về vấn đề này còn hạn chế và kết quả chưa thống nhất. Nghiên cứu của Trần Huỳnh Trung và cộng sự (2020) được thực hiện tại Đại học Y Dược Cần Thơ trên 100 bệnh nhân cho thấy tỷ lệ nhiễm sắc melanin nướu ở bệnh nhân hút thuốc lá là 87,5% và ở người không hút thuốc lá là 50%. Tuy nhiên, nghiên cứu này chưa tìm thấy mối liên quan có ý nghĩa thống kê giữa hút thuốc lá và nhiễm sắc nướu (p=0,063) [7].Tương tự, nghiên cứu của Nguyễn Huỳnh Mai và cộng sự (2023) cũng tại Cần Thơ với 100 bệnh nhân ngoại trú ghi nhận tỷ lệ nhiễm sắc melanin nướu là 53%, cao hơn đáng kể so với người Nhật Bản (18%). Nghiên cứu này cũng chưa tìm thấy sự khác biệt có ý nghĩa thống kê về tỷ lệ nhiễm sắc melanin nướu giữa người hút thuốc và không hút thuốc (p=0,063) [8]. Sự khác biệt này có thể liên quan đến đặc điểm chủng tộc, màu nền da, yếu tố di truyền, môi trường sống hoặc phương pháp đánh giá lâm sàng. Do đó, cần có thêm các nghiên cứu tại nhiều khu vực khác nhau với thiết kế phù hợp nhằm làm rõ vai trò của hút thuốc lá trong bệnh sinh nhiễm màu nướu ở người Việt Nam.
Các nghiên cứu về tình trạng nhiễm ở bệnh nhân hút thuốc lá tại Việt Nam nói chung và Huế nói riêng còn hạn chế, dẫn đến thiếu thông tin về mức độ phổ biến, yếu tố nguy cơ chính xác và mối liên quan giữa hút thuốc lá và nhiễm màu nướu. Xuất phát từ thực tiễn đó với mong muốn bổ sung bằng chứng dịch tễ học cho bối cảnh người Việt Nam và góp phần nâng cao nhận thức về tác động thẩm mỹ của hút thuốc, hỗ trợ bác sĩ trong tư vấn cai thuốc và điều trị thẩm mỹ vùng nướu, chúng em quyết định thực hiện đề tài nghiên cứu “Khảo sát tình trạng nhiễm màu nướu ở bệnh nhân nam hút thuốc lá đến khám tại một số cơ sở Y tế Thành phố Huế” nhằm mục tiêu:
- Đánh giá tình trạng nhiễm màu nướu ở bệnh nhân nam hút thuốc lá đến khám tại một số cơ sở Y tế Thành phố Huế.
- Nhận xét các yếu tố liên quan đến tình trạng nhiễm màu nướu ở bệnh nhân nam hút thuốc lá.
