Tóm tắt

Cộng hưởng từ (CHT, MRI) là kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh không xâm lấn. So với chụp cắt lớp vi tính, CHT không sử dụng bức xạ ion hóa, đồng thời cung cấp thông tin vượt trội về giải phẫu và sinh lý của bộ phận cơ thể được chụp. Nguyên lý kỹ thuật CHT dựa trên việc kích thích các hạt nhân hydro của các phân tử nước trong cơ thể người và ghi lại những thay đổi về chuyển động của những phân tử này.       Nguyên lý tạo ảnh này giúp cộng hưởng từ trở thành một kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh lý tưởng cho các cơ quan, bộ phận trong cơ thể người nhờ tạo ra được hình ảnh có độ phân giải cao, độ tương phản cao mà không cần tiêm chất các chất đối quang như cắt lớp vi tính hay X quang. Với khả năng tạo ra những hình ảnh chi tiết, không xâm lấn về các cấu trúc bên trong cơ thể, cộng hưởng từ đã mang đến những đột phá lớn trong việc phát hiện và theo dõi các bệnh lý. Tại Việt Nam, cộng hưởng từ đã và đang được ứng dụng rộng rãi, đặc biệt tại các bệnh viện lớn như Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Huế.

Bên cạnh những ưu điểm nổi bật, cộng hưởng từ luôn tồn tại một số nguy cơ tiềm ẩn. Nguy cơ đầu tiên liên quan đến từ trường mạnh của máy chụp CHT. Sự hiện diện của một vật thể có từ tính trong vùng từ trường mạnh có thể khiến chúng bị hút vào máy CHT, gây thương tích nghiêm trọng hoặc tử vong cho nhân viên y tế và bệnh nhân. Nguy cơ thứ hai liên quan đến trường gradient trong máy chụp CHT. Hoạt động của trường gradient sẽ làm thay đổi từ trường dọc theo bệnh nhân trong quá trình ghi nhận hình ảnh CHT, có thể dẫn đến kích thích hệ thống thần kinh ngoại biên và gây co thắt cơ cho bệnh nhân. Hơn nữa, trường gradient sẽ tạo ra tiếng ồn lớn có thể gây tổn thương thính giác của bệnh nhân. Nguy cơ thứ ba liên quan đến trường điện từ tần số vô tuyến (RF). Sóng RF được sử dụng khi thu nhận hình ảnh CHT dẫn đến sự gia tăng nhiệt độ trong các cuộn thu tín hiệu (coil) bên trong khoang máy CHT, qua đó làm tăng thân nhiệt của bệnh nhân trong quá trình chụp.

   Từ ba nguy cơ trên, rất nhiều vụ tai nạn đáng tiếc liên quan đến sự mất an toàn cộng hưởng từ đã được báo cáo trong y văn thế giới. Nhiều báo cáo đã ghi nhận các sự cố trong chụp CHT liên quan đến các vật dụng cấy ghép trên cơ thể bệnh nhân như stent mạch vành, máy khử rung tim, ốc tai điện tử, bộ giãn mô vú hay các thiết bị kích thích thần kinh. Đặc biệt đã có 2 báo cáo ở Mỹ và Ấn Độ ghi nhận bệnh nhân tử vong do bị vật nặng có từ tính đè vào trong phòng chụp CHT.

Những tiến bộ nhanh chóng này đã dẫn đến các thách thức tiềm ẩn về an toàn, do có thể xuất hiện tốc độ hấp thụ riêng cao tại chỗ hoặc liều năng lượng tích lũy lớn được truyền vào cơ thể trong các ca chụp kéo dài. Việc không tuân thủ các hướng dẫn an toàn và sử dụng thông tin không chính xác hoặc lỗi thời về các khía cạnh an toàn của các thiết bị y sinh được cấy ghép trong cơ thể người bệnh đã được ghi nhận là những nguyên nhân gây ra các chấn thương liên quan đến CHT. Do đó, cần thiết phải đảm bảo rằng kiến thức về CHT của đội ngũ nhân viên y tế luôn được cập nhật nhằm giảm thiểu nguy cơ cho người bệnh. Bên cạnh việc cập nhật kiến thức, việc đánh giá toàn diện người bệnh trước khi chụp CHT, bao gồm xác định các nguy cơ cá thể hóa và giám sát người bệnh trong suốt quá trình chụp, cũng là những yếu tố cần thiết để tiếp tục giảm nguy cơ.

Bệnh viện Trường Đại học Y-Dược, Đại học Huế là đơn vị thực hành và là trung tâm đào tạo y tế chuyên sâu ở khu vực miền Trung – Tây Nguyên. Hằng ngày, Bệnh viện tiếp nhận một lượng lớn bệnh nhân đến khám và điều trị trong đó số bệnh nhân cần phải chụp CHT chiếm số lượng không hề nhỏ. Kỹ thuật viên thực hiện công tác chụp CHT cũng như sinh viên kỹ thuật hình ảnh y học tham gia học tập môn Cộng hưởng từ cần có kiến thức, kỹ năng thao tác đầy đủ để thực hiện một cách chính xác, an toàn cho cả bệnh nhân và chính bản thân mình. Hiện nay, số lượng nghiên cứu về lĩnh vực an toàn CHT còn hạn chế, với mục tiêu xác định mức độ nhận thức về an toàn CHT của sinh viên kỹ thuật hình ảnh y học đang học tập tại các bệnh viện nhằm xác định khoảng trống kiến thức và làm cơ sở xây dựng các chương trình đào tạo nâng cao trong tương lai, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Khảo sát kiến thức và thực hành về an toàn cộng hưởng từ của sinh viên kỹ thuật hình ảnh y học”.